بوده‌اند . اما كسانى كه خوب بوده‌اند ، عبارتند از : أزد و كنده و مذحج و اشعرىها و أنمار و حمير . مردى پرسيد : أنمار چه كسانى هستند ؟ رسول الله صلّى اللّه عليه و آله فرمود : كسانى كه خثعم و بجيله از آنها هستند . و آنها كه بد بوده‌اند ، عبارتند از : عاملة و جذام و لخم و غسّان . « 1 » ( 1 ) در كافى با اسناد از سدير آمده است : مردى از امام صادق عليه السّلام در مورد قول خدا كه مىفرمايد : « فَقالُوا رَبَّنا باعِدْ بَيْنَ أَسْفارِنا وَ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ » ، سؤال كرد . امام فرمود : اينها اقوامى بودند كه در روستاهاى متصل به هم زندگى مىكردند به صورتى كه هر كدام مىتوانستند هم ديگر را ببينند و داراى نهرهاى پرآب و اموال فراوان بودند ؛ ولى به نعمت‌هاى الهى كفران ورزيدند . در نتيجه خداوند هم نعمت‌هاى خويش را دربارهء آنها تغيير داد : « إِنَّ اللَّهَ لا يُغَيِّرُ ما بِقَوْمٍ حَتَّى يُغَيِّرُوا ما بِأَنْفُسِهِمْ « 2 » » ؛ خداوند آنچه را براى قومى است تغيير نمىدهد ، مگر اين كه خودشان آن را تغيير دهند . ( 2 ) لذا خداوند سيل عرم را بر آنها مسلّط كرد كه در نتيجه روستاهايشان غرق شد و سرزمينشان ويران گشت و اموالشان را با خود برد و باغ‌هايشان را تبديل كرد به : « جَنَّتَيْنِ ذَواتَيْ أُكُلٍ خَمْطٍ وَ أَثْلٍ وَ شَيْءٍ مِنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ » ؛ يعنى تلخستان شور گز و اندكى سدر . سپس فرمود : « ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِما كَفَرُوا وَ هَلْ نُجازِي إِلَّا الْكَفُورَ » « 3 » . اين ناسپاسان را چنين جزا داديم ، آيا جز ناسپاسان را مجازات مىكنيم ؟ قوم سبأ از اقوام غير عربى بوده‌اند كه عرب شده و در يمن ساكن شده بودند و به اسم پدرشان سبأ بن يشجب بن يعرب بن قحطان ، قوم سبأ ناميده مىشدند ، چنان كه در تاريخ نقل شده است . ( 3 ) اعراب قبل از اسلام ( 4 ) 1 - اعراب منقرض شده شكى نيست كه شبه جزيره از قديم الايام موطن بسيارى از اقوام عرب بوده است و بعضى از آنها در اثر حوادث خاص آسمانى يا زمينى نابود شده‌اند و اين به سبب اعراض از ذكر خدا

--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 8 ، ص 604 . ( 2 ) . الرعد ( 13 ) ، 11 . ( 3 ) . سبأ ( 34 ) ، 16 - 17 .