نمىگردد ؛ بلكه فضائل كامل و صفات والاى انسانى از جهت حكمت و علم و شجاعت و آرامش و وقار و . . . در وى ديده مىشود و در يك كلمه : « او خليفهء الهى در زمين و حجت خدا بر بندگانش مىباشد » . پس اگر ديديم كه نصّى با اين شخصيت عظيم مطابقت دارد ، آن را مىپذيريم و الّا آن را ردّ مىكنيم . ما چگونه مىتوانيم به اين شخصيت عظيم نسبت دهيم كه همسرش عايشه را بر شانه‌هايش سوار كرد تا رقص سياهان را مشاهده كند يا شراب نوشيد يا در حالت ايستاده بول كرد يا در نبوت خود شكّ كرد يا براى نزديكى به مشركان ، بت‌ها را مورد ستايش قرار داد و نظاير آن ؟ ! ( 1 ) 3 - با اقتدا به قرآن كريم كه صاحبان عقل و خرد را مورد خطاب خويش قرار داده است و عقل قطعى مورد اتفاق را به عنوان حكم در آنچه مىگويد ، قرار داده است و عقلا را به خاطر مخالفت با دستورهاى عقلشان مذمت كرده است ؛ بايد كه موضع ما در قبال تمام قضاياى تاريخى بر اساس عقل باشد و بر امكان حدوث هر حادثهء تاريخى تأكيد بورزيم . البته اين بعد از آن است كه نصّ خالى از تناقض و تعارض باشد و در طبقات راويان و علايق سياسى آنان دقّت كرده باشيم و سلامتى سند نص را از دست جاعلان و كذّابين و صاحبان جريان‌هاى سياسى و غيره ، به اثبات رسانده باشيم . بعد از اين دقت‌ها و با در نظر گرفتن تمام اين معيارها ، مىتوانيم نصوص بسيارى را كه سعى مىكند پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله را به مثابهء كودكى جاهل و عاجز به تصوير بكشد ( ! ! ) مورد ارزيابى قرار دهيم و اجازهء نقل سيرهء پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله را به آنها ندهيم . در اين هنگام است كه مىتوانيم آثارى را از ميراث اسلامى به مسلمانان تقديم كنيم كه باعث افتخار و سربلندى آنان باشد و اين از امتيازهاى تاريخ اسلام است كه مىتواند از قواعدى پيروى كند كه به وسيلهء آنها ، محقق به روش‌هاى مطمئن هدايت مىشود و مىتواند آن چنان به حقيقت دست يابد كه خودش راضى و مطمئن باشد . البته به شرط آن كه به قواعد و ضمانت‌هايى كه بدان‌ها اشاره شد ؛ ملتزم باشد . ( 2 ) يادآورى چند نكته در تكميل بحث‌هاى گذشته بايد افزود : آنچه كه از تاريخ اسلام تدوين شده است - با وجود اشكالاتى كه دارد - يكى از غنىترين تاريخ‌ها به طور مطلق محسوب مىشود و اين به خاطر