( 1 ) سورهء پنجم : الفاتحة يعقوبى مىگويد : پنجمين سوره فاتحه است « 1 » و ظاهرا اين مطلب را از روايت جابر بن زيد گرفته است . « 2 » اما خبر ابن عباس متعرض فاتحه نشده است . قبلا وجه ترجيح شروع قرآن با فاتحة الكتاب را نقل كرديم و وجه عدم ذكر فاتحه الكتاب به وسيلهء ابن عباس را چنين مىتوان توجيه كرد كه علق و سوره‌هاى بعد از آن ، كه در دوران اعلان نازل شده‌اند ، قبل از فاتحه بوده‌اند و اين تنها سوره‌اى است كه - در ميان سوره‌هاى اوّليه - چيزى در آن نيست كه اقتضا كند چيزى از قرآن يا اسلام قبل از آن باشد . ( 2 ) سورهء ششم : المسد سورهء تبت يا ابى لهب يا مسد كه قمى در تفسير آن مىگويد : امّ جميل دختر صخر بن حرب « ابو سفيان » عليه رسول الله صلّى اللّه عليه و آله سخن‌چينى مىكرد ؛ يعنى سخنانش را براى كفار نقل مىكرد و هنگامى كه همسرش ، ابو لهب به همراه قريش در « دار الندوة » گرد هم آمدند و او با آنها بر قتل پيامبر بيعت كرد ، اين سوره نازل شد . « 3 » اين بدان معنا است كه سوره بعد از گردهم‌آيى قريش و تصميم بر قتل رسول الله صلّى اللّه عليه و آله نازل شده و اين با اين مطلب كه اين سوره ، ششمين سورهء قرآن باشد كه در اوايل بعثت نازل شده ، قابل جمع نيست . ( 3 ) از تفسير طبرسى فهميده مىشود كه آنچه قمى در معناى « حَمَّالَةَ الْحَطَبِ » گفته است ، نقل قول از ابن عباس مىباشد . « 4 » وى در مورد علّت نزول آن به نقل از بخارى از سعيد بن جبير از ابن عباس نقل كرده است : روزى رسول الله صلّى اللّه عليه و آله بر بالاى صفا ايستاد و فرياد زد : يك خبر مهم ! قريش در اطرافش جمع شدند و گفتند : تو را چه شده است ؟ گفت : اگر به شما خبر دهم كه امشب يا فردا صبح دشمنانى به شما حمله مىكنند ، مرا تصديق مىكنيد ؟ گفتند : بله . سپس فرمود : من انذار كنندهء شما از عذابى شديد هستم ! پس ابو لهب گفت : اف بر تو . آيا فقط براى همين ما را جمع كردى ؟ ! پس خداوند اين سوره را نازل كرد . « 5 »

--> ( 1 ) . تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 33 . ( 2 ) . التمهيد ، ج 1 ، ص 103 و تلخيص آن ، ج 1 ، ص 95 . ( 3 ) . تفسير قمى ، ج 2 ، ص 448 . ( 4 ) . مجمع البيان ، ج 10 ، ص 852 . ( 5 ) . مجمع البيان ، ج 1 ، ص 851 .