من از اينها به سورهء قلم منتقل شدم ؛ زيرا گفته‌اند آياتى از سورهء علق كه قبل از سورهء قلم نازل شده ، همان پنج آيهء اوّل آن مىباشد ، امّا اين آيهء « أَ رَأَيْتَ » در ترتيب نزول متأخر از آن آيات مىباشد كه در آينده در اين باره بحث مىكنيم . ( 1 ) سومين سوره : المزّمّل دهمين آيات اين سوره چنين است : « وَ اصْبِرْ عَلى ما يَقُولُونَ وَ اهْجُرْهُمْ هَجْراً جَمِيلًا وَ ذَرْنِي وَ الْمُكَذِّبِينَ أُولِي النَّعْمَةِ وَ مَهِّلْهُمْ قَلِيلًا » « 1 » ؛ و در برابر آنچه مىگويند شكيبا باش و به شايستگى از آنها دورى كن . مرا با تكذيب كنندگان منعم واگذار و كمى مهلتشان بده . در مجمع مىگويد : گفته شده است كه اين آيه در مورد بت‌هاى قريش و استهزا كنندگان نازل شده است . « 2 » و آيا آياتى كه ذكر مىكنيم ، در مورد إعلان دعوت نيست ؟ آنجا كه مىفرمايد : « إِنَّا أَرْسَلْنا إِلَيْكُمْ رَسُولًا شاهِداً عَلَيْكُمْ كَما أَرْسَلْنا إِلى فِرْعَوْنَ رَسُولًا . . . فَكَيْفَ تَتَّقُونَ إِنْ كَفَرْتُمْ يَوْماً يَجْعَلُ الْوِلْدانَ شِيباً . . . إِنَّ هذِهِ تَذْكِرَةٌ فَمَنْ شاءَ اتَّخَذَ إِلى رَبِّهِ سَبِيلًا » « 3 » ؛ و بىترديد ما پيامبرى به سوى شما فرستاديم كه گواهتان است همان‌طور كه رسولى به سوى فرعون فرستاديم . فرعون به نافرمانى آن رسول برخاست و ما به شدت مجازاتش كرديم . اگر كافر شويد چگونه در روزى كه كودكان را پير مىكند در امان مانيد ؟ در آن روز آسمان شكافته شود و وعدهء او تحقق يابد ، اين هشدارى است و هر كس بخواهد راهى به سوى پروردگارش برمىگزيند . ( 2 ) چهارمين سوره : المدّثّر در اين سوره آياتى در شأن وليد بن مغيرهء مخزومى وجود دارد كه اخبار مربوط به وى و استهزا كنندگان گذشت و قبل از آن خبر جابر بن عبد الله انصارى از رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله نقل شد كه فرمود : اين اولين سوره‌اى بود كه بعد از يك فترت كه از غار حراء آغاز شده بود ، بر وى نازل شد ؛ بنابراين دومين سورهء قرآن است نه چهارمين سوره و ممكن است كه بين آنها را به همان

--> ( 1 ) . المزّمل ( 73 ) ، 10 - 11 . ( 2 ) . مجمع البيان ، ج 10 ، ص 573 . ( 3 ) . المزمل ( 73 ) ، 15 - 19 .