باشد و به هنگام كمبود روايات بدان استناد مىشود و حتى بايد گفت كه خبر قمّى از تفسير امام عسكرى عليه السّلام هم معتبرتر است ؛ زيرا خبر تفسير به صورت واحد آمده است ؛ امّا خبر قمى به وسيله اخبار زيادى كه از عامه و خاصه وارد شده ، تأييد مىشود كه بعثت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله با اقامهء نماز شروع شد و سپس على و خديجه و آنگاه زيد و جعفر بن ابى طالب به توصيهء پدرش به او پيوستند . ( 1 ) در اينجا نمونه‌هايى از اين اخبار را نقل مىكنيم و پيش از آن ، اندكى در خبر على بن ابراهيم قمى تأمّل مىكنيم تا ببينم كه چرا سجده را قبل از ركوع ذكر كرده و آيا در اين ترتيب عنايت خاصى داشته است ؟ در اين تقدم و تأخر هيچ عنايت ويژه‌اى را نمىديديم تا اين كه به روايتى دست يافتيم كه ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه با سند خود از حكيم مولاى زاذان نقل كرده است . وى مىگويد كه از على عليه السّلام شنيدم كه مىفرمايد : « هفت سال قبل از مردم نماز خواندم و در آن حال سجده مىكرديم و ركوع نمىكرديم . اولين نمازى كه در آن ركوع به جاى آورديم ، نماز عصر بود . سپس گفتيم : يا رسول اللّه ، اين چيست ؟ فرمود : به اين كار مأمور شده‌ايم . » « 1 » ( 2 ) اخبار مربوط به نماز تحت عنوان « على عند النّبى » از ابن ابى الحديد مطالبى نقل شد كه تتمهء آن چنين است : « در سنّ على عليه السّلام به هنگام بعثت نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله اختلاف شده است و در اين هنگام پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله چهل‌ساله بود . مشهورترين نظر اين است كه او در اين هنگام ده‌ساله بوده است و استاد ما شيخ ابو القاسم و برخى ديگر از اساتيد و علماى كلام اظهار داشته‌اند كه او در اين هنگام سيزده‌ساله بوده است . سپس خبر بلاذرى و اصفهانى را نقل كرده است كه گفته‌اند : پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله از هنگامى كه على عليه السّلام شش‌ساله بود ، سرپرستىاش را بر عهده گرفت . ( 3 ) سپس گفته است : اين مطابق با گفتار على عليه السّلام است كه فرمود : من هفت سال قبل از اين امّت كه كسى خدا را عبادت نمىكرد به پرستش پروردگارم پرداختم » و يا مىفرمود : « به مدت هفت سال صدا را مىشنيدم و نور را مىديدم و در اين هنگام رسول الله صلّى اللّه عليه و آله ساكت بود و به او اجازهء انذار و تبليغ داده نشده بود . » ؛ زيرا حضرت على عليه السّلام به هنگام اظهار دعوت سيزده‌ساله بوده و

--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغة ، ج 13 ، ص 229 ، راوندى و حلبى ساروى سهوا ، ركوع را بر سجود مقدم داشته‌اند .