سال پس از نبوت بوده است ، چون اگر رواياتى كه قائل است به اين كه مدّت نزول قرآن بر نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله بيست سال بوده است را با رواياتى كه مىگويد مدت اقامت نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله در مكه ، پس از بعثت سيزده سال بوده است با هم مقايسه كنيم ؛ نتيجه مىگيريم كه شروع نزول قرآن سه سال پس از نبوّت بوده است ؛ زيرا شكى در اين نيست كه قرآن تا سال وفاتش بر او نازل مىشده است . « 1 » ( 1 ) همچنين طبرى از ابن سعد از واقدى با سندى از شعبى نقل كرده است : « اسرافيل به مدت سه سال از نبوّت رسول الله صلّى اللّه عليه و آله همدم وى بود و پيامبر صلّى اللّه عليه و آله صدايش را مىشنيد ، اما او را نمىديد . سپس جبرئيل همدم نبى اكرم صلّى اللّه عليه و آله شد . » ( 2 ) واقدى مىگويد : اين مطلب را براى محمد بن صالح بن دينار نقل كردم و او گفت : اى پسر برادرم . به خدا قسم كه شنيدم عبد الله بن ابى بكر بن حزم و عاصم بن عمر بن قتادة در مسجد روايت نقل مىكنند و مردى عراقى همين مطلب را براى آنها نقل مىكند . امّا آنها حرف او را انكار كردند و گفتند : ما نشنيده‌ايم كه فرشته‌اى غير از جبرئيل همدم رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله شده باشد و جبرئيل از همان روزى كه حضرت محمّد صلّى اللّه عليه و آله به مقام نبوّت رسيد تا روزى كه رحلت كرد ، وحى را بر او نازل مىكرد . « 2 » ( 3 ) امّا صاحب التمهيد در مورد اين روايت مىگويد : « اگر چه اين روايت مطالبى دارد كه ما آنها را نمىفهميم و شايد كه از اجتهادهاى خاص شعبى مىباشد ، ولى چيزى را كه از آن مىخواهيم اين است كه نزول قرآن را به بيست سال محدود كرده و گفته است كه نزول وحى سه سال پس از بعثت شروع شده است . » « 3 » ( 4 ) قبلا گفته شد كه طبرى با اين قول بين روايت‌هايى كه مىگويد رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله پس از بعثت به مدّت سيزده سال در مكه اقامت كرد و بين روايتى كه او از ابن عباس نقل كرده است ، مبنى بر اين كه اقامت رسول اللّه در مكه پس از بعثت ده سال بوده است ؛ جمع مىكند . او ده سال را از هنگام نزول وحى به وسيلهء جبرئيل و اظهار دعوت به سوى توحيد مىداند و سيزده سال را از آغاز بعثت . « 4 »

--> ( 1 ) . التمهيد ، ج 1 ، ص 82 . ( 2 ) . تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 387 و طبقات ، ج 1 ، ص 191 . ( 3 ) . التمهيد ، ج 1 ، ص 83 . ( 4 ) . تاريخ طبرى ، ج 2 ، ص 378 .