الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

295

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

همچنين خوارزمى آن را در مناقب به نقل از ابن اسحاق آورده و إربلى در كشف الغمّة از او نقل كرده است . « 1 » ( 1 ) بلاذرى در انساب الاشراف مىنويسد : « گفته‌اند كه ابو طالب به فقر و ندارى دچار شد و رسول الله صلّى اللّه عليه و آله نگهدارى و تأمين هزينه على عليه السّلام را به عهده گرفت تا از بار مشكلات ابو طالب بكاهد و على در دامن او بزرگ شد . » « 2 » ( 2 ) ابو الفرج در مقاتل الطالبين با سندى از سهل بن سعد ساعدى نقل مىكند كه وى گفت : « رسول الله صلّى اللّه عليه و آله در سالى كه قريش به قحطى دچار شده بود ، على را كه كودكى بيش نبود به خانه‌اش آورد و حمزه ، جعفر را و عباس ، طالب را نزد خود بردند تا بار زندگى پدرشان را سبك كنند و از آنجا كه ابو طالب به عقيل علاقه‌اى خاص داشت ، گفت : كسى را انتخاب مىكنم كه خدا او را در ميان شما براى من انتخاب كرده است و او على عليه السّلام است . » « 3 » ( 3 ) ابن ابى الحديد در شرح نهج البلاغه از بلاذرى و اصفهانى اين مطلب را چنين نقل مىكند : قريش به قحطى و خشكسالى سختى دچار شد و رسول الله صلّى اللّه عليه و آله ، به عموهايش حمزه و عباس گفت : آيا بار كمى از مشكلات ابو طالب را به دوش نمىگيريم ؟ براى همين به اتفاق نزد ابو طالب آمدند و از او درخواست كردند كه سرپرستى فرزندانش را به آنها واگذارد .

--> ( 1 ) . كشف الغمة ، ج 1 ، ص 79 . ( 2 ) . انساب الاشراف ، ج 2 ، ص 9 . ( 3 ) . مقاتل الطالبين ، ص 15 . با حفظ اين مطلب بايد گفت كه در بعضى از كتاب‌هاى تاريخ ، قضاياى ديگرى هم آمده است و آنچه كه اكنون به نظرم مىرسد اين است كه در شرح الاخبار از قاضى نعمان مصرى مغربى تميمى شيعى فاطمى اسماعيلى ذكر شده است كه هر كدام از فرزندان ابو طالب با هم ديگر ده سال اختلاف سنّى داشتند . ( ج 1 ، ص 188 ) . در اين صورت اگر حضرت على عليه السّلام در آن سال قحطى شش‌ساله بوده است ، در اين صورت جعفر شانزده‌ساله و عقيل 26 ساله و طالب 36 ساله بوده است و براى همين اين خبر غريب و جعلى به نظر مىرسد . شايد براى همين ، قاضى تنها كسى است كه به علت ديگرى غير از قحطى اشاره كرده و گفته است : علّت سپردن اولاد ابو طالب به ديگران اين بوده است كه وقتى فرزندان اشراف و سادات قريش به سنّ جوانى مىرسيدند و مىخواستند كه آنها را تحت تعليم و تربيت بهترى قرار دهند ؛ به يكى از اشراف با شرافت قوم خويش مىسپردند تا بدون آن كه ملاحظهء پدرى و فرزندى را بكند ، به تربيت و استخدام وى بپردازد . ابو طالب هم سه پسر داشت و هنگامى كه عقيل به جوانى رسيد ، ابو طالب او را به برادرش عباس سپرد و هنگامى كه جعفر به جوانى رسيد او را به برادرش حمزه سپرد و هنگامى كه على به جوانى رسيد ، او را به رسول الله صلّى اللّه عليه و آله سپرد . در روايت ديگرى آمده است كه ابو طالب جعفر را به عبّاس و على را به رسول الله صلّى اللّه عليه و آله سپرد و عقيل را نزد خود نگه داشت . و حتى هنگامى كه رسول الله صلّى اللّه عليه و آله ازدواج كرد و متأهل شد از على عليه السّلام نگهدارى مىكرد « ج 1 ، ص 188 » . مغربى مصرى گرچه خبر غريبى نقل نموده است اما او با اين خبر از غرابت در سن و سال آنها دورى گزيده است .