اسحاق گفت : آرى ، اين فرزند امير المؤمنين است . منصور گفت : برو و كتابى براى او تصنيف كن كه شامل تمام وقايع از هنگامى كه خدا آدم عليه السّلام را خلق كرد تا امروز باشد . پس از آن ابن اسحاق ، كتاب را تصنيف و به خليفهء عباسى تقديم كرد . منصور گفت : اى ابن اسحاق خيلى آن را طولانى كرده‌اى ، برو و آن را مختصرتر كن . پس ابن اسحاق آن را مختصر كرد و كتاب بزرگ در خزانهء خليفه انداخته شد . ( 1 ) در اين مورد ابن عدّى ، رجالى معروف درباره ابن اسحاق گفته است : « اگر ابن اسحاق هيچ فضيلتى نداشته باشد مگر اين كه پادشاهان را از اشتغال به كتاب‌هاى بيهوده منصرف كرد و آنها را به جنگ‌هاى رسول الله صلّى اللّه عليه و آله و مبعث و ابتداى خلقت مشغول كرد ؛ همين فضيلت براى او كافى است و من تمام احاديث روايت شده از وى را بررسى كردم و چيزى نيافتم كه سبب ايجاد يقين به ضعف او باشد . البته چه بسا كه خطاهايى كرده و متّهم شده باشد كه ديگران هم خطا مىكنند . و افراد موثق و بزرگان اهل تحقيق ، از وى روايت نقل كرده و از روايات او اعراض نمىكنند ؛ براى مثال مسلم در كتاب « بيع » از او روايت نقل كرده است و بخارى در مواضعى به سخنان او استشهاد كرده است و ابو داود و تزمذى و نسائى و ابن ماجه هم از وى روايت كرده‌اند » . « 1 » بنابراين ابن اسحاق ، در واقع يكى از مهم‌ترين مؤلفان سيره به شمار مىرفته و هيچ كتاب سيره‌اى نيست ، مگر اين كه از او كمك گرفته و از او روايت نقل كرده است . مگر كتاب مغازى واقدى و روايت‌هاى كاتبش ، ابن سعد و آنچه كه از اهل بيت عليه السّلام نقل شده است . همچنين كتاب ابن اسحاق به يكى از مهمترين كتاب‌هايى تبديل شده است كه علاقه‌مندان به سيره از زمان تأليف اين كتاب تاكنون و به خصوص پس از آن كه ابن هشام آن را تهذيب كرد ، به مطالعهء آن مىپردازند و هيچ كس به خواندن سيرهء رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله اقدام نمىكند ، مگر اين كه كتاب ابن اسحاق به عنوان اولين و مهم‌ترين منبع به شمار مىرود . ( 2 ) اصطلاحات ابن هشام در سيره ابن اسحاق تقريبا نيم قرن بعد از ابن اسحاق ؛ عبد الملك بن هشام حميرى بصرى ( م 218 ه ) ظهور كرد . او سيرهء ابن اسحاق را به روايت زياد بن عبد الملك بكّايى عامرى كوفى ( م 183 ه ) نقل

--> ( 1 ) . الكامل فى الضعفاء ، ج 6 ، ص 102 - 112 .