الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )

131

موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )

( 1 ) سيل عرم و پراكنده شدن أزدىها در مناطق مختلف خداوند در قرآن كريم مىفرمايد كه سيلى را بر اهل سبأ فرستاد كه آن را سيل « عرم » ناميد . مسعودى مىگويد : هيچ اختلافى بين اهل روايت و درايت وجود ندارد كه : عرم همان سدى بوده است كه آن را ساخته بودند تا مانعى در مقابل سيلاب‌ها باشد . « 1 » اين سد يك فرسخ در يك فرسخ بوده است و لقمان بن عاد بن عاديا الاكبر « 2 » آن را بنا كرده بود و اين سدّ در طول عصرهاى متمادى مانع از رسيدن سيل به اموال و مزارع و خانه‌هايشان مىشده است . قبل از ساختن سدّ ، سرزمين سبأ دائما در معرض سيلاب‌ها قرار داشته است . پادشاه آن روزگار حكما و دانشمندان را مقرّب مىداشت و به آنان احترام مىگذاشت . تا اينكه براى حلّ اين مشكل نيز آنها را جمع كرد و پس از مشورت ، خواست كه رأى و نظر خويش را در مورد چگونگى مبارزه با اين سيل بيان كنند . ( 2 ) اين سيل از مكان‌هاى مرتفع و كوه‌ها سرچشمه مىگرفت و به ناگاه بر خانه‌ها و زراعت‌ها وارد مىشد و همه را ويران مىكرد . براى همين تصميم گرفتند نهرهايى را حفر كنند و مسير آب را به سوى دريا عوض كنند . پس آب را به آن جهت منحرف كردند و در سرچشمهء رودخانه كه سيل از آنجا شروع مىشد ، سدّ را ميان دو كوه بنا كردند . ( 3 ) براى ساخت اين سد از سنگ و گل رس و آهن استفاده شد و دهانهء آن را به طول يك فرسخ در نظر گرفتند . در پشت سدّ نهرهاى بزرگى وجود داشت كه مقدار معينى از آب را از راه شكافى كه در سدّ وجود داشت ؛ راه مىدادند . در اين شكاف سى سوراخ دايره شكل براى بهره‌بردارى از آب وجود داشت كه شعاع هر كدام يك ذراع بود و به بهترين و دقيق‌ترين شكل ممكن ساخته شده بودند . آب‌ها از اين مجارى خارج مىشد و در باغ‌ها و مزارع جريان مىيافت و مردم را سيراب مىكرد . ( 4 ) سپس آن امت‌ها از بين رفتند و روزگار آنها را در خويش فرو برد و گذشت سال‌ها آنها را نابود كرد و آب در پايه‌هاى سد اثر گذاشت و در طول گذشت سال‌ها آن را سست كرد و رطوبت و نم تمام آن را فرا گرفت . سپس فرزندان قحطان به اين سرزمين آمدند و بر كسانى كه ساكن آن بودند ، غلبه يافتند ؛ در حالى كه آنها اطلاعى از نقص به وجود آمده در سدّ نداشتند .

--> ( 1 ) . همان ، ص 163 - 164 . ( 2 ) . همان ، 161 .