الشيخ محمد هادي اليوسفي الغروي ( مترجم : حسينعلى عربى )
123
موسوعة التاريخ الإسلامي ( تاريخ تحقيقى اسلام ) ( فارسي )
بردبارى شما بيمارى خشم و غضب را شفا مىدهد چنان كه خونهاى شما بيمارى هارى را درمان مىكند . ( 1 ) هنگامى كه آثار جنون در يكى از آنها ظاهر مىشد ، براى طرد ارواح شرير به استخوانهاى اموات و پارچههاى آلوده به كثافت و ناپاكى پناه مىبردند و آنها را بر گردن بيمار مىآويختند . و براى دفع جنون از جنين و اطفال ، دندان گربه يا روباه را به نخى مىآويختند و آن را بر گردن آنها مىانداختند . و هنگامى كه مادرى در دهان يا لبهاى فرزندانش دمل و زخمهايى را مىديد ؛ طبقى را بر سرش مىنهاد و در ميان تمام قبيله به جمعآورى نان و خرما مىپرداخت و آنگاه آنها را به سگها مىخورانيد تا فرزندانش بهبودى يابند ! زنان ديگر مواظب بودند كه مبادا فرزندانشان از آن نان و خرما چيزى بخورند كه به آن بيمارى مبتلا شوند . اگر بيمارى يكى از آنها استمرار مىيافت ؛ مىگفتند كه مار يا جنّى را كشته است و براى عذر خواهى از جنّ ، شترى از گل مىساختند و مقدارى خرما و گندم و جو بر آن مىنهادند و آن را در ميان درهها رها مىكردند . پس اگر مىديدند كه چيزى از خوراكىها مورد استفاده قرار گرفته است ، پيش خود مىگفتند كه هديه پذيرفته شده و بيمار به زودى خوب خواهد شد و الّا مىگفتند : آنها هديه را قابل ندانسته و آن را قبول نكردهاند ! ( 2 ) اعراب جاهلى به هنگامى كه وارد روستايى مىشدند و از اجنّه و طاعون مىترسيدند ؛ ده مرتبه در بيرون روستا صداى الاغ در مىآوردند و تكهاى از استخوان يا دندان روباه را به گردن مىآويختند ! آنها هنگامى كه در صحرا گم مىشدند ، لباسهايشان را در مىآوردند و آن را وارونه مىپوشيدند تا به خانوادهشان بازگردانده شوند ! و عجيب اين كه به هنگام مسافرت ، نخى را به شاخهء درختى گره مىزدند و هنگام مراجعت ، اگر آن را به همان شكل اوليّه مىديدند ؛ خوشحال مىشدند و به وفا و عدم خيانت همسرانشان مطمئن مىشدند و امّا اگر آن را نمىيافتند يا گرهاش را بازشده مىديدند ؛ زنانشان را به خيانت در غياب خويش متهم مىكردند ! آنها به هنگامى كه دندانى از دندانهاى اطفالشان مىافتاد ، آن را به سوى خورشيد پرتاب مىكردند و مىگفتند : اى خورشيد ، دندانى بهتر از اين به ما عنايت كن ! و اگر زنى ، فرزندانش پس از تولد مىمردند ، فرد كشتهشدهاى را هفت مرتبه در بغل مىگرفت و عقيده داشتند كه اين كار براى زنده ماندن فرزندانش مفيد است ! ( 3 ) اينها نمونههايى از خرافاتى است كه بر محيط زندگى عرب جاهلى سايه افكنده بود و دوران سياه و تاريكى را پديد آورده بود كه مانع از رشد عقل و انديشه آنها مىشد .