را مورد حمايت قرار داد . و هرآينه او را در آتش جهنم ديدم كه بوى تعفنش جهنميان را اذيت مىكرد . « 1 » ( 1 ) حماسهء عرب قبل از اسلام مىتوانيم بگوييم كه عرب قبل از اسلام نمونهء كاملى از شرارت ، حرص و منفعت طلبى بشرى بوده است و به هر چيزى از زاويهء خاص منفعت طلبى خويش مىنگريسته است . در هر زمينه‌اى ادعاى شرافت و كرامت نسبت به ديگران مىكرد و به طرز عجيبى عاشق آزادى بود و از هر گونه قيد و بندى نفرت داشت . ( 2 ) اين خلدون در اين باره مىگويد : « اگر اعراب بر سرزمينى غلبه پيدا مىكردند ، آن را به ويرانى مىكشاندند ؛ زيرا كه توحّش و بىفرهنگى جزء ذات و اخلاق آنها شده بود و هميشه سعى مىكردند كه از زير فرمان حكومت و قانون خارج باشند و از نافرمانى در مقابل سياست حاكم لذت مىبردند و اين چنين اخلاق و طبيعتى با عمران و آبادانى متناقض است . آنها به كوچ‌نشينى و غلبه بر ديگران عادت كرده بودند و بر آنچه كه در دست مردم بود دستبرد مىزند و رزق خويش را در سايهء شمشيرهايشان جستجو مىكردند و در دست درازى به اموال مردم حد و مرزى نمىشناختند و بلكه هر چه از اموال و سرمايه‌هاى مردم را كه در دسترس آنها قرار مىگرفت غارت و چپاول مىكردند . » « 2 » ( 3 ) بلى ، عرب قبل از اسلام به جنگ و خون‌ريزى عادت كرده بودند و منطق حاكم بر آنها اين بود : خون را جز با خون نمىتوان شست . بر همين اساس به چپاول و غارت اموال ديگران عادت كرده بودند و به اين كردار زشت خويش افتخار مىكردند و حتى هنگامى كه يك شاعر جاهليت ، مشاهده مىكند كه قوم و قبيله‌اش از غارتگرى عاجزند ، آرزو مىكند كه اى كاش به جاى اين قوم ، قوم ديگرى داشت كه اهل غارت و چپاول‌گرى بودند : فليت لى بهم قوما اذا ركبوا * شنوا الإغارة فرسانا و ركبانا اى كاش به جاى اين قوم ، قوم ديگرى داشتم كه سواره و پياده به جنگ و غارت‌گرى مىپرداختند .

--> ( 1 ) . مجمع البيان ، ج 3 ، ص 390 . و سيرهء ابن اسحاق ، ج 1 ، ص 78 ، 79 . ( 2 ) . مقدمهء ابن خلدون ، ص 149 .