( 1 ) در مركز نبطىها ( ق 3 - 2 قبل از ميلاد ) در « سلع » بنابر نقل تورات قرار داشت كه در زبان يونانى بدان « بطرا » مىگفتند . شايد كه « بطرا » ترجمهء يونانى از « سلع » مىباشد كه كلمه‌اى عبرى يا سريانى است . اين ساختمان معبد بسيار بزرگى براى بت ذى الشرى بود كه خداى سبزى و شراب بوده است ! « 1 » ( 2 ) كلبى در كتاب الاصنام مىگويد : عرب شيفتهء عبادت بت‌ها شده بود و براى همين بعضى از آنها خانه‌اى به عنوان عبادتگاه خويش ساخته بودند و برخى بتى را فراهم كرده بودند . كسانى هم كه قادر به تهيهء خانه و بت نبودند ؛ سنگى را از حرم يا از خارج حرم تهيه مىكردند و آن را طواف مىدادند و آن را عبادت مىكردند . وضع به گونه‌اى بود كه اگر شخصى به مسافرت مىرفت و در منزلى فرود مىآمد ؛ چهار سنگ را انتخاب مىكرد و آنگاه در ميان آنها بهترين را انتخاب مىكرد و آن را به عنوان خداى خويش بر مىگزيد و سه‌تاى ديگر را به عنوان سه پايهء ديگ خود قرار مىداد و هنگام رفتن آنها را رها مىكرد ! آنها ذبح و نحر چارپايان خويش را نزد اين بت‌ها انجام مىدادند و به اين وسيله مىخواستند كه به بت‌ها تقرّب بجويند . « 2 » ( 3 ) از جمله كارهايى كه براى تقديس و احترام به بت‌هاى خويش انجام مىدادند اين بود كه سنگ‌هايى را نزد بت‌هايشان نصب مىكردند و خون قربانىهاى خويش را براى تقرب به بت‌ها ، به اين سنگ‌ها مىماليدند . أزلام و انصاب كه همين سنگ‌ها بودند ، از لوازم جدايىناپذير بت‌ها بودند و قرآن هم مىفرمايد : « وَ الْأَنْصابُ وَ الْأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ فَاجْتَنِبُوهُ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ » « 3 » بت‌ها و تيرهاى قرعه ، پليد و عمل شيطان است ، از آن‌ها دورى كنيد تا رستگار شويد . ( 4 ) هر كدام از اين بت‌خانه‌ها ، داراى دربان و سرايدار بودند و در كنار دربان‌ها ، كاهن‌هايى بودند كه ادّعا مىكردند ، طائفه‌اى از جنّ در اختيار و گوش به فرمان آنها هستند كه آنها را از آنچه كه خداوند دربارهء مردم در ألواح مىنويسد ؛ مطلع مىكنند . ( 5 ) از جمله مردانى كه ادّعاى كهانت مىكردند ؛ عبارت بودند از : سطيح الذئبى ،

--> ( 1 ) . الاصنام ، ص 37 و مادهء شوى در لسان العرب و تاج العروس . ( 2 ) . همان ، ص 33 . ( 3 ) . مائده ( 5 ) ، 90 .