محمد صالح الحسينى الترمذى ( كشفي )
34
مناقب مرتضوى ( فارسي )
گر معزّز گشت انفاس مسيحا در كلام * در « يقيمون الصلاة » آمد ترا اعزازها گر به عزّت مصطفى را در يد اللّه بركشيد * گشت منزل بهر اعزاز تو نصّ « انّما » ور به طاعت گفت عيسى را و اوصافى ترا * در « يُقِيمُونَ الصَّلاةَ » آمد ولايت از خدا مولانا قاسم كاهى گويد ، بيت : به سايل داد خاتم در نماز آن معدن احسان * دلِ پاكيزهاش چون بود فارغ از زر و زيور منقبت : قوله تعالى : « وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ . » 0611224 خ 0 7 خ يعنى ، از مردمان كسى هست كه بفروشد جان خود را در راه خداى تعالى براى طلب رضاى او . ابن اثير در كتاب خلاق كه جامع است ميان كاشف و كشّاف و ثعلبى در تفسير خود به روايت عبد الله بن عباس - رضى اللّه عنه - مىآرند كه آيهء مذكوره در شأن امير المؤمنين نازل شد و سبب نزول آن بود كه چون رسول - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - در شب غار به حكم پروردگار هجرت نمود ، امير المؤمنين را قايم مقام خود ساخت تا فرضى كه مردم را بر ذمّهاش بود ، ادا نمايد و وديعتهاى مردم روا فرمايد . بنابر آن امير المؤمنين - كرّم اللّه وجهه - بر فراش مبارك سيد المرسلين تكيه كرد و مشركان گرداگرد سراى همايون درآمده ، قصد وى مىنمودند . خداى - عزّ و جلّ - وحى كرد به جبرئيل و ميكائيل كه من ميان شما هر دو برادرى دادهام و فرمان چنان است كه عمر يكى از شما درازتر از عمر ديگرى باشد . پس كدامين از شما زندگانى برادر به زندگانى خود اختيار مىكنيد ؟ جبرئيل گفت : بار خدايا ، من زندگانى خود اختيار مىكنم . ميكائيل نيز چنين گفت . خداى تعالى فرمود : اى جبرئيل و ميكائيل ، شما چرا همچو على بن ابى طالب نباشيد كه ميان او و محمد عقد مواخاة بستهام و او بر فراش محمد خواب كرده ، نفس خود را فداى محمد گردانيده . شما هر دو به زمين رويد و على را از مكايد دشمنان محفوظ داريد . بفرموده قيام نموده ، جبرئيل جانب سر و ميكائيل جانب پا ايستاده ، تمام شب محافظت نمودند و جبرئيل مىگفت : بشارت باد مر ترا اى امير المؤمنين ، مثل تو كيست كه خداى تعالى به تو مباهات مىكند بر ملائكهء آسمان و زمين . مؤلف گويد : آرى رسول - صلّى اللّه عليه و آله و سلّم - او را از ميان احباب خود به جاى خود اختيار كرد كه شب غارش بستر داد و به روز غديرش منبر و به قتال كردنش