ابن أبي الدنيا ( مترجم : محمود مهدوى دامغانى )

17

مقتل الإمام أمير المؤمنين على بن أبى طالب ( ع ) ( فارسي )

كهن‌ترين مرجع در معرفى آثار ابن ابى الدنيا الفهرست ابن نديم است كه پس از ستودن او به پارسايى و پرهيزكارى و دانشمندى سى و سه كتاب او را نام مىبرد كه از جمله آنها كتاب تزويج فاطمه عليهم السّلام است . پس از الفهرست ابن نديم تاريخ بغداد خطيب در خور توجه است ولى بيشتر به نام بردن مشايخ ابن ابى الدنيا پرداخته و درباره آثار او فقط به اين جمله بسنده كرده است كه او مؤلف كتابهايى در زهد و رقائق است ، ابن جوزى در كتاب المنتظم بدون نام بردن مىنويسد كه او را بيش از صد تأليف بوده است . در ترجمه مقاله ديتريخ Ditrich آمده است كه سبط ابن جوزى يكصد و سى كتاب ابن ابى الدنيا را مىشناخته است « 1 » و اين مطلب لا بد با استفاده از همين منبع در مقاله ابن ابى الدنيا ، در دائرة المعارف بزرگ اسلامى هم نقل شده است . « 2 » ابو الفداء در شرح حال ابن ابى الدنيا نوشته است كه تأليفات سودبخش و رايج او فزون بر صد بوده و گفته شده است حدود سيصد تأليف داشته و بيشتر و كمتر از اين هم گفته‌اند . « 3 » هيچ‌كس به اندازه ذهبى در كتاب ارزشمند سير اعلام النبلاء درباره آثار و مشايخ و راويان ابن ابى الدنيا توضيح نداده « 4 » است ، به گفته او نخستين استاد و شيخ حديث ابن ابى الدنيا سعيد بن سليمان معروف به سعدويه واسطى بوده است كه از حافظان مشهور حديث

--> ( 1 ) . ص 391 دانشنامه ايران و اسلام چاپ 1355 ش تهران . ( 2 ) . لطفا به ص 650 ج 2 تهران 1368 ش مراجعه شود . ( 3 ) . البداية و النهاية ، ص 82 ج 11 بيروت 1413 ق . ( 4 ) . ص 397 ج 13 چاپ شعيب الارناؤوط بيروت 1406 .