گرفت كه با آنها نجنگد و از در مصالحه در آيد . او خطاب به مردمش گفت : به خدا سوگند اگر نصف درآمد شام را به آنان بدهيد و نصف ديگر را بگيريد و در كوه‌هاى روم استوار بمانيد ، براى شما بسيار بهتر از آن است كه به خاطر شام بر شما چيره شوند و در كوه‌هاى روم با شما سهيم گردند . او پس از مشاهدهء نافرمانى و سرپيچى مردم ، برادرش تيودورا را به فرماندهى ديگر اميران گماشت و آنان را گسيل داشت . نخستين جنگ ميان مسلمانان و روميان در سال 12 هجرى در يكى از روستاهاى غزه ، به نام دائن روى داد . اين جنگ ميان مسلمانان و بِطْريق غزه بود . طرفين به سختى پيكار كردند و روميان شكست خوردند و يزيد بن ابى سفيان در پى دستگيرى آن بِطْريق برآمد . . . و شش تن از فرماندهان روم به وى پيوستند . . . روميان به دست مسلمانان شكست خوردند . . . اما ابو عبيده با آنان مصالحه كرد و خالد بن وليد با آنها جنگيد . . . تا آنكه مسلمانان همهء سرزمين حوران را فتح كردند و در سال 13 هجرى بر آن چيره شدند . مهم‌ّترين جنگى كه روميان به سختى در آن شكست خوردند و شكست خوردگانشان به شمال پيوستند ، جنگ يرموك « 1 » بود . اين جنگ سرنوشت ساز راه چيره شدن مسلمانان بر قدس و دمشق و توابع آن را هموار ساخت . پس از آن ، مسلمانان بر حمص ، حماة و حلب و ديگر شهرهاى اطراف چيره شدند . در همان حال كه خالد قصد پيروزى و استيلا را داشت ، پيك خبر مرگ ابوبكر و خلافت عمر و امارت ابو عبيده بر همه شام و عزل خالد را براى وى آورد . خالد نامه را از او گرفت و در تركش خود نهاد و كسى را بر پيك گماشت تا براى جلوگيرى از تضعيف روحيهء مردم اين خبر در ميانشان پخش نشود . ابو بكر ده شب پيش از فتح يرموك مرد . و پس از آنكه روميان به طور كامل شكست خوردند و پانزده ماه پس از به خلافت رسيدن عمر بن خطاب ، جنگى در « فحل » اردن در گرفت . پس از پيروزى مسلمانان بر يرموك ، هرقل كه براى جشن آزادى صليب در بيت المقدس به سر مىبرد ، به انطاكيه رفت و روميان و اهل جزيره را به جنگ فرا خواند . به اين منظور مردانى را از نزديكان و افراد مورد اعتمادش نزد آنان فرستاد . پس از آن ، روميان در « فحل » با مسلمانان درگير شدند . اينان نيز به سختى با آنان جنگيدند تا پيروز شدند .

--> ( 1 ) . نام نهرى است .