كه چه كسى مرا مىكشد و مىدانم كه در كجا به خاك سپرده مىشوم . من مىدانم كه اهل‌بيت و نزديكان و شيعيانم را چه كسى مىكشد ، مادرم ، اگر بخواهى قبر و آرامگاه خويش را به تو نشان مىدهم ! » « 1 » در روايت ديگرى آمده است كه به امّ سلمه فرمود : « به خدا سوگند ، من اين چنين كشته مىشوم و اگر به عراق نروم باز هم مرا خواهند كشت . . . » « 2 » به چندين سند نقل شده است كه چون محمد حنفيه آن حضرت ( ع ) را از رفتن به كوفه باز داشت ، فرمود : « به خدا سوگند اى برادر ، چنانچه در لانهء جنبنده‌اى از جنبندگان زمين باشم ، مرا بيرون خواهند آورد تا بكشندم . » « 3 » در روايت ديگرى آمده است كه به ابن زبير فرمود : « اگر در ساحل فرات به خاك سپرده شوم ، نزد من محبوب‌تر است از آن كه در آستانهء كعبه دفن گردم . » « 4 » و يا اين كه فرمود : « اگر در بيابان طف كشته شوم ، نزد من محبوب‌تر از آن است كه در حرم به قتل برسم . » « 5 » اين روايات - و نظاير آن - براى ما روشن مىسازد كه آن حضرت از همان آغاز سرزمين عراق را به عنوان قتلگاه خويش برگزيده بود . راز مطلب هم در اين است كه آن حضرت پس از اتّخاذ موضع اصولى خويش مبنى برخوددارى از بيعت با يزيد ، مىدانست كه به ناچار كشته خواهد شد ، به عراق برود يا نرود ؛ و تصميم خردمندانه اين بود كه امام ( ع ) براى قتل خويش بهترين شرايط زمانى و مكانى و روانى و اجتماعى را برگزيند ؛ و از اين راه مظلوميت خويش را آشكار و دشمنانش را رسوا گرداند و اهداف خويش را نشر دهد و با هرآنچه در توان دارد در راه تحقق اين هدف حركت كند . زيرا كه امام ( ع ) از همان آغاز مىدانست كه كوفيان به عهد و

--> ( 1 ) - بحارالانوار ، ج 44 ، ص 331 - 332 . ( 2 ) - الخرائج و الجرائح ، ج 1 ، ص 253 ، شمارهء 7 . ( 3 ) - بحارالانوار ، ج 45 ، ص 99 . ( 4 ) - كامل الزيارات ، ص 73 . ( 5 ) - مأخذ پيشين .