مسالك الإفهام بدان اشاره كرده‌اند . « 1 » و در هيچ خبر يا نقلى نيامده است كه امام حسين ( ع ) از احرام عمره با قربانى بيرون آمده است . چرا امام حسين ( ع ) به عراق رفت ؟ برترين كسى كه به اين پرسش پاسخ مىدهد ، خود امام حسين ( ع ) است . آشنايى با ابعاد اين پاسخ و تعيين عواملى كه امام ( ع ) را و دار كرد تا به جاى هر شهر ديگرى عراق را انتخاب كند ، از خلال جست‌وجو و بررسى همهء تصريحات امام ( ع ) در اين باره ، از آغاز قيام مقدسش با خوددارى از بيعت با يزيد پس از مرگ معاويه در برابر وليد بن عتبه ، والى وقت مدينه ، تا آخرين ساعت‌هاى زندگىشان در كربلا در احتجاج‌هايى كه بر ضّد دشمنانش اندكى پيش از آغاز جنگ در روز عاشورا كردند ، ممكن و ميسور است . در پرتو دسته‌بندى تصريحات امام ( ع ) بر اساس نوع اشاره‌اى كه در آنها آمده است ، مىتوان عواملى كه امام ( ع ) را وادار به اين رفتن كرد بر شمرد . آن عوامل اين‌ها است : 1 - عراق ، مهد تشيع و كانون مبارزه با حكومت اموى امام ( ع ) در پاسخ عبداللّه بن عيّاش بن ابى ربيعه « 2 » در الابواء - ميان مدينه و مكّه كه پرسيد : اى پسر فاطمه آهنگ كجا دارى ؟ فرمود : عراق و شيعيانم ! « 3 » در گفت و گوى حضرت با عبد اللّه بن عباس ، ابن عباس گفت : اگر در هر حالى و به ناچار بايد كوچ كنى ، به يمن برو كه در آنجا دژهايى دارى و شيعيان پدرت در آنجايند و مىتوانى از مردم ( مخالفان ) جدا و دور باشى ! امام ( ع ) فرمود : از عراق چاره‌اى نيست ! « 4 »

--> ( 1 ) - ر . ك . مسالك الافهام ، ج 2 ، ص 388 . ( 2 ) - خلاصه زندگينامهء وى در جلد اول گذشت . ( 3 ) - تاريخ ابن عساكر ( ترجمة الامام الحسين ( ع ) ، تحقيق محمودى ) ، ص 294 ، شماره 256 . ملاحظه مىشود كه اين گفت‌وگو در الأبواء ، پيش از رسيدن امام به مكّه ، يعنى پيش از رسيدن نامه‌هاى كوفيان نزد آن حضرت ، انجام شد . دقت كنيد ! ( 4 ) - مقتل الحسين ، خوارزمى ، ج 1 ، ص 310 ، گرچه اين گفت‌وگو در اواخر حضور امام ( ع ) در مكّه انجام شد ، ولى آن حضرت دليل اين ناچارى را معلول چيزى مثل نامه‌هاى اهل كوفه ندانسته است ، دقت كنيد !