اين كه طبرى چنين مطلبى را براى مشوّه ساختن مقام شهيد كوفه - چنان كه عادت وى دربارهء اعضاى خاندان علوى است - بنويسد شگفت نيست . شگفت اينجاست كه چگونه اين موضوع بر يك صاحبنظر دقيق پوشيده مانده و در حالى كه پيوسته از بدگويى امثال آنها دم مىزند و معتقد است كه اين گونه روايات از ساخته‌هاى آل زبير و پيروان آنهاست ، باز هم آن را در كتاب خويش نقل كرده است . » . « 1 » به نظر مىرسد كه مقرم اصل رويداد و مرگ دو راهنما و نامه نوشتن پسر عقيل براى امام حسين عليه السلام و پاسخ حضرت به او را قبول دارد ، اما انتساب زدن فال بد و ترس به مسلم را ساختگى و بىپايه مىداند . « 2 » ولى شيخ باقر قرشى اصل نامه و پاسخ آن را قبول ندارد و ساختگى مىداند . او مىگويد : « 1 - تنگه خَبَت كه مسلم از آنجا براى امام عليه السلام نامه نوشت ، طبق گفته حموى ميان مكّه و مدينه واقع است . در حالى كه روايت تصريح دارد كه مسلم دو راهنما را در يثرب اجير كرد ؛ و به سوى عراق بيرون رفتند و راه را گم كردند و مردند . بنابر اين طبيعى است كه اين حادثه ميان مدينه و عراق روى داده باشد ، نه ميان مكه و مدينه . « 3 » 2 - چنانچه ميان يثرب و عراق جايى كه حموى از آن نام نبرده وجود داشته باشد ، رفت و آمد از آنجا تا مكه بيش از ده روز طول مىكشد . در حالى كه مورخان زمان مسافرت مسلم از مكه تا كوفه را تعيين كرده و گفته‌اند : وى روز پانزدهم رمضان از مكه حركت كرد و در روز پنجم شوال به كوفه رسيد ؛ كه مجموع مدت مسافرتش بيست روز مىشود و اين بسيار كوتاه‌تر از مدتى است كه مسافر از مكه به مدينه ( و سپس كوفه ) طى مىكند . چنانچه مدت سفر فرستاده مسلم از اين مكان و بازگشت او را استثنا كنيم ، مدت سفر او از مكه تا كوفه كمتر از ده روز مىشود ؛ و پيمودن چنين مسافتى در اين مدت عادتاً محال است . 3 - امام عليه السلام - در اين نامه - مسلم را به ترس متهم كرده است ؛ و اين موضوع با موثق شمردن مسلم و اين كه او شخص مورد اعتماد و بزرگ اهل بيت اوست و فضيلتى بيش از

--> ( 1 ) - مسلم بن عقيل ، ص 138 . ( 2 ) - ر . ك . همان مأخذ ، ص 111 - 113 . ( 3 ) - معجم البلدان ، ج 2 ، ص 343 .