خورده بودى و پيمان‌هاى محكم بسته بودى كه به خاطر آنچه ميان تو و آنان پيش آمده است يا به خاطر كينه‌اى كه در دل دارى ، دستگيرشان نكنى . « 1 » آيا تو قاتل عمرو بن حمق ، يار رسول خدا و بنده صالح ، نيستى كه عبادت او را فرسوده و پيكرش لاغر و رنگش زرد شده بود . در حالى كه پيش از آن او را امان داده بودى و چيزهايى از عهد و پيمان‌هاى الهى بر او داده بودى كه اگر به پرنده‌اى مىدادى از

--> ( 1 ) - حجر بن عدى كندى : عمرو بن عبدالبر در كتاب الاستيعاب گويد : حجر با وجود كمى سن و سال در برابر صحابه بزرگ ، از بزرگانشان بود . ديگرى گفته است : او از قهرمانان ؛ و پرچمدار پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بود . او از سران و پارسايان به شمار مىرفت و محبت و اخلاص او نسبت به اميرمؤمنان عليه السلام مشهورتر از آن است كه باز گفته شود . در جنگ صفين فرمانده قبيله كنده بود و در جنگ نهروان فرماندهى جناح چپ سپاه را داشت . او به حُجر خير مشهور بود . . . اعمش گويد : نخستين كسى كه در اسلام به زجر كشته شد حجر بن عدى بود و نخستين سرى كه از شهرى به شهر ديگر هديه داده شد ، سر عمرو بن حمق بود ( الدرجات الرفيعه : ص 423 - 429 ) . اميرالمؤمنين به وى گفت : اگر روزى از تو بخواهند كه از من بيزارى بجويى چه خواهى كرد ؛ و چه خواهى گفت ؟ گفت : يا اميرالمؤمنين ، به خدا سوگند ، اگر مرا با شمشير تكه تكه كنند و درون آتشى گداخته اندازند ، اين كار را بر بيزارى جستن از تو ترجيح خواهم داد . حضرت فرمود : اى حجر در هر كار خيرى موفق باشى ، خداوند به خاطر اهل بيت پيامبرت به تو پاداش خير دهد . ( سفينة البحار ، ج 1 ، ص 223 ) . معاويه در سال 53 ه حجر بن عدى را كشت . او نخستين كسى بود كه در اسلام به طرز فجيعى كشته شد ؛ زياد وى را همراه نوزده نفر ديگر از يارانش از اهل كوفه و چهار تن از ديگر جاها ، از كوفه برد . چون به « مرج عذراء » در دوازده ميلى دمشق رسيدند ، پيك ، اخبارشان را به معاويه رساند . او مردى لوچ را فرستاد . . . چون به آنان رسيد به حجر گفت : اى سرگمراهى و معدن كفر و طغيان و دوستدار ابوتراب ! اميرالمؤمنين به من دستور داده است كه تو و يارانت را بكشم ، مگر آن كه از كفرتان بازگرديد و صاحبتان را لعن كنيد و از او بيزارى جوييد . حجر و همراهانش گفتند : شكيبايى بر تيزى شمشير از آنچه ما را بدان دعوت مىكنيد ، براى ما آسان‌تر است ، و رفتن نزد خداوند و پيامبرش و جانشين او نزد ما محبوب‌تر از ورود در آتش است . چون حُجر براى كشته شدن پيش رفت ، گفت : بگذاريد دو ركعت نماز بخوانم ؛ و نمازش را طولانى ساخت . به او گفتند : از بيم مرگ بود ؟ گفت : نه ، من هرگز براى نماز تطهير نكردم مگر آن كه نماز گزاردم و هرگز نمازى كوتاه‌تر از اين نخوانده‌ام ؛ سپس پيش رفت و گردنش زده شد و ديگر يارانى كه با وى همسخن بودند نيز كشته شدند . گفته شده است كه قتل آنان در سال پنجاهم هجرى بوده است . ( مروج الذهب ، ج 3 ، ص 12 - 13 ) . از جمله كسانى كه همراه حجر كشته شدند اينان بودند : پسرش همام ، قبيصة بن ضبيع عبسى ، صيفى بن فسيل ، شريك بن شداد حضرمى ، محرز بن شهاب سعدى و كرام بن حيان عبدى ( الدرجات الرفيعه فى طبقات الشيعه : 428 ) . عايشه به معاويه گفت : از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم شنيدم : در عذراء مردانى كشته خواهند شد كه خداوند و اهل آسمان‌ها به خاطرشان در خشم شوند . اخبار فراوانى نقل شده است كه چون معاويه در آستانه وفات قرار گرفت و نفس‌هاى آخر را مىكشيد ، مىگفت : اى حجر من با تو روزى سخت دراز در پيش دارم . از ابن اسحاق پرسيدند مردم كى خوار شدند ؟ گفت : هنگامى كه حسن بن على وفات يافت و معاويه زياد را برادر خود خواند و حجر بن عدى كشته شد ( الدرجات الرفيعه ، ص 429 ) .