با توجّه به اين دو حقيقت ، حقايق ديگرى نيز در ارتباط با زمينه بحث و خاستگاه‌هاى تحقيق و نظر و تفكر در تاريخ قيام امام حسين عليه السلام وجود دارد كه براى نمونه به موارد زير مىتوان اشاره كرد . 1 - در راستاى تحقق قيام امام حسين عليه السلام عوامل گوناگونى نقش داشته است ؛ مثل خوددارى آن حضرت از بيعت با يزيد ، نامه‌هاى كوفيان ؛ امر به معروف و نهى از منكر ، و ايجاد اصلاح در امّت محمد صلى الله عليه و آله و سلم ، كه موجب پيدايش ديدگاه‌هاى گوناگون درباره اين قيام گشته است ؛ زيرا برخى از كسانى كه درباره تاريخ اين نهضت انديشه ورزيده و آن را مورد دقت و بررسى قرار داده‌اند ، تنها به يكى از اين عامل‌ها بسنده كرده‌اند . به هم آميختن عامل‌هاى گوناگون نيز موجب تداخل و به هم آميختگى تفسير و تحليل‌ها شده است ؛ و آنچه ما در پى آن هستيم ، [ تلاش براى ] دستيابى به كنه پديده‌اى است كه با وجود كوتاه بودن برهه تاريخىاش ، حقيقتى بسيار ژرف دارد . اين نكته را نيز نبايد از نظر دور داشت كه ديدگاه‌ها و تفسيرهاى مربوط به قيام امام حسين عليه السلام ، اغلب در يك جهت و در طول هم نيستند ، حتى برخى از آنها تا سرحد تضاد با يكديگر پيش مىروند . 2 - بسيارى از كاستىهايى كه در مباحث و پژوهش‌هاى مربوط به اين قيام مقدس رخ مىنمايد ، از آن جا ناشى مىشود كه هر كدام از عوامل پيدايش آن به تنهايى مورد بحث و بررسى قرار مىگيرند ؛ و در راستاى برپايى نهضت چنان اهميتى به آنها داده مىشود كه به واقع از آن برخوردار نيستند ؛ مانند تأكيدى كه گروهى از عالمان گذشته و معاصر بر عاملِ « نامه‌هاى كوفيان » كرده آن را سبب اصلى قيام امام حسين عليه السلام دانسته‌اند . ديگر از عوامل قصور پژوهشگران اين است كه رويدادها و مسائل مربوط به قيام حسينى را به دور از اعتقاد صحيح دربارهء اصل امامت و لوازم آن و نيز ويژگىهاى شخصيت امام معصوم ، بويژه آنچه به موضوع علم امام مربوط مىشود و از آن مهم‌تر آنچه به آگاهى امام بر سرنوشت خويش ارتباط دارد ، مورد بحث قرار داده‌اند . از خلال نوشته‌هاى برخى عالمان گذشتهء شيعه چنين برمىآيد كه در تحليل رويدادهاى عاشورا بر اين باور بوده‌اند كه امام حسين عليه السلام از آينده و سرنوشت خويش