آنان همگى مورد تأئيد بود . ظهور و سقوط سلسله‌هاى مختلف ، توسعه بعدى اسلام به هندوستان و اندونزى ، و توسعه تفسير قرآن به روش‌هاى جديد ، همگى جزئى از ديالوگ برخورد اسلام و تاريخ است . مسلمانان در برخورد با مدرنيسم نيز به روشى معقول و متعادل تا ساليان اخير در پيش رفتند . آنها توانستند در مقابل فاجعه‌هاى تاريخى مانند حمله مغول در قرن سيزدهم دوام آورده و مجددا اوضاع سياسى و فرهنگى خود را بازسازى نمايند . قرآن پيوسته به همه انسان‌ها ، از هر رنگ و نژاد ، درس مقاومت در مقابل شكست و مشكلات مىدهد . گاهى اين مقاومت و جهاد صرفا جنبه معنوى و روحى داشت ، مانند جلال الدين رومى ، عارف بزرگ اسلام ، كه مثنوى معنوى را درست يكسال پس از نابودى كامل بغداد ، پايتخت امپراطورى اسلامى ، توسط مغولان به رشته تحرير درآورد . تعهد به امت هميشه يكى از اجزاء اسرارآميز سرسپردگى به دين باقى ماند . لوئى ماسينيون ، متخصص بزرگ اسرار صوفيه ، چنين شرح مىدهد : « دعوت صوفيه براساس قانون مقابله فهم و شعور درونى انسان با بىعدالتى و نادرستىهاى خارج بنا گرديده است ، و نه تنها براساس مقابله با ديگران كه ابتدا براساس مقابله با تقصير و گناهان نفس خود ، با تمايلى كه كاملا در جهت تزكيه نفس براى پيدا كردن خداوند به هر قيمت صورت مىپذيرد » . 14 تعهد صوفى با از خودگذشتگى شروع مىشود . آنها به مقابله‌اى با نفس مىپردازند كه آن را جهاد اكبر مىنامند و اين جهاد برتر از جهاد اصغر است كه با عوامل بيرونى نفس مقابله مىنمايد . به هر حال ، تا به امروز ، در تمامى فعاليت‌هاى سياسى مسلمين ، شما سهم به سزائى از جايگاه دين و معنويت را پيدا خواهيد كرد . صوفيه هميشه پيش قراولان امت در مبارزه با هرگونه تهديد اجتماعى ، مانند حكومت يك شاه فاسد يا حمله خارجى - مانند حمله مغول - ، بوده‌اند . آنها هيچگونه مانند راهبان مسيحى به گوشه دير و صومعه پناه نبرده‌اند . دنيا براى آنها به منزله تماشاخانه‌اى است كه بايد در آن خداوند را پيدا نمايند . رسيدن به اين معنويت براساس روش خود پيامبر طرح‌ريزى مىگردد ، كه هيچگاه از دنيا كناره نگرفت و هميشه به شدت براى شناخت دردهاى اجتماعى زمان خود تلاش كرد . به عوض منتظر ماندن براى معجزه و اتفاقات آسمانى ، محمد ( ص ) سعى كرد اجتماع ايده‌آل خود را در مدينه خلق نمايد . از روز اول مسلمانان الگوى