ديگرى را يادآورى مىنمود ، اينكه شما به ريشه پدران خود ابراهيم و اسماعيل رجعت مىنمائيد ، كسانى كه بناكنندگان اوليه خانه خداوند بودند . امروزه نيز مسلمانان با انجام مراسم حج احساس مىكنند كه به هويت اسلامى خود بازگشته اند . درست است كه آنها در اين مراسم محمد ( ص ) را به خاطر مىآورند ، ليكن انجام مراسم خود يادآور اعمالى است كه نخستين‌بار ابراهيم و اسماعيل انجام داده‌اند . مثلا ، هفت بار سعى ( دويدن ) بين كوه‌هاى مروه و صفا ، يادآور تلاشى است كه هاجر براى بدست آوردن آب با دويدن بين دو كوه انجام داده است ، زنى كه ابراهيم او را با فرزند خردسالش تنها گذارده و رفته بود . بعدا اين زائرين با جمع شدن در كوه عرفات ( در 16 مايلى مكه ) قدم به دنياى ماوراء هستى خود مىگذارند . آنان در اين نقطه آدم ، نخستين پيامبر خدا و پدر تمامى نسل انسان ، را جداى از تفاوت رنگ و نژاد احساس مىنمايند . در منى با انداختن سنگ به سوى ستون‌هائى كه مظهر شياطين هستند ، به نفس خود فرمان جهاد با تمامى وسوسه‌هاى شيطانى را مىدهند . سپس در مراسم قربانى گوسفند و بز يا شتر ، خاطره قربانى كردن ابراهيم را زنده مىنمايند ، كه ابتدا پسر خود ( اسماعيل ) را براى قربانى شدن به پيشگاه خداوند عرضه داشت . در نهايت اينكه ، مسلمانان با جمع شدن ساليانه در مراسم حج نمايش باشكوهى از اتحاد و همبستگى اسلامى خود را به نمايش گزارده ، اعلام ميدارند كه خداوندا نزد ما عزيزترين هستى و ما نيز همگى در خدمت تو هستيم . امروزه مسجد نميرا در نزديكى كوه عرفات در محلى بنا شده كه مسلمانان بر اين باورند در اين محل محمد ( ص ) سخنرانى حج سال 632 را براى زائرين همراه خود ايراد نمود . او به همراهان خود خاطرنشان ساخت كه يكديگر را برادرانه دوست بدارند ، با زنان خود تا حد ممكن به عطوفت و مهربانى رفتار نمايند ، و تمامى خشونت‌ها و خون‌ريزىهاى دوران جاهليت را به دور بريزند . امت يكى است : « بدانيد كه هر مسلمان برادر مسلمان ديگر است ، مسلمانان كلا يك واحد محسوب مىگردند . از هر برادر مسلمانى بايد به اندازه توان و وسع مالى و فكرى او توقع داشته باشيد ، پس خود را بيهوده گول نزنيد . خداوندا شاهد باش كه من پيام تو را رساندم » . 3 اين دستورات ممكن است در مقايسه با آنچه برفراز كوه سرمون يا آنچه در دعاهاى پولس قديس آمده است ناچيز جلوه نمايد ، اما بيانگر واقع‌بينى محمد ( ص ) است ، در اينكه هرآنچه او درخواست مىكرد انقلابى بود . حال ديگر