تا زمان بدر ، دلايل مسلمانان به نظر نااميدكننده مىرسيد . ولى پس از اين پيروزى ، مسلمانان انباشته از حس اعتماد به نفس به راه خود ادامه مىدادند . به نظر مىرسيد كه ديگر هيچ چيز قادر به متوقف كردن آنان نيست : اى پيامبر ، مؤمنان را بر كارزار برانگيز ، اگر از شما بيست تن شكيبا باشند ، بر دويست تن چيره شوند ، و اگر از شما صد تن باشند بر هزار تن از آنها كه كافر شدند چيره شوند ، زيرا كه آنها گروهى نافهم و نادانند . اكنون ( پس از روز بدر ) خدا بار شما را سبك كرد و دانست كه در شما سستى و ناتوانى هست . پس اگر از شما صد تن شكيبا باشند بر دويست تن چيره شده و اگر از شما هزار تن باشند بر دو هزار تن چيره شوند و خدا با شكيبايان استف . 23 اما هنوز اصرار بر صبر و بردبارى بود . به همين دليل اكثر تاريخ‌نويسان اوليه اسلام از جهاد به معناى عام آن يعنى مقاومت ، صبر ، ظرفيت داشتن و نهايتا جنگيدن در راه هدف ، نام مىبرند . پس جهاد معناى تعصب خشك و جنون‌آميز را نداشت ، بلكه نوعى مقاومت و صبر درونى انسان براى مداراپذير شدن را نشان مىداد . محمد ( ص ) و مشاورين انديشمند او به خوبى دريافتند كه اين پيروزى آنها را در مرز بسيار خطرناكى قرار داده است كه در صورت ساده‌انديشى به نابودى امت ختم مىگردد . قريش ، براى بازسازى آبرو و اعتبار از دست رفته خود ، حتما دست به حمله متقابل خواهد زد . بنابراين اگرچه مسلمانان چنين قصدى را دنبال نمىكردند ، ولى خداوند آنان را در معرض يك جنگ تمام عيار با قوىترين قبيله عربستان قرار داده بود . ايده مداخله خداوند در جنگ و پشتيبانى كردن از يك گروه عليه گروه ديگر ممكن است كه امروزه خارق العاده و ناباورانه تلقى گردد ، ولى در جنگ‌هاى مذهبى هميشه حضور روحانى خداوند در دل افراد يكى از مشخصه‌هاى بارز پيروزى يا شكست تلقى گرديده است . در دين يهود و مسيحيت نيز تا همين اواخر هميشه در جنگ‌هاى مذهبى حضور خداوند در صحنه پايه و اساس مقاومت جنگجويان را تشكيل مىداد . وقايع مشخصى حالت افسانه‌اى به خود مىگيرند ولى پس از آن ، حالتى نمادين از اصل واقعيت اتفاق افتاده را پيدا مىكنند . يكى از اين وقايع بسيار مشهور و نافذ اما نمادين را مىتوان واقعه غرق شدن فرعون و يارانش در درياى سرخ دانست . بسيارى از پيامبران ، رسولان و رهبران دينى اين واقعه را به صورت نفوذ و حضور خداوند در تاريخ بشريت دانسته‌اند كه خود معناى نجات و رهائى