« شيطان » را به‌طور غيرمستقيم براى نشان دادن نفس انسان به كار برده‌اند . « 1 » ديديم كه تا چه اندازه براى محمد ( ص ) سخت بود كه وحى را به درستى تفسير نمايد . « 2 » بنابراين ، احتمال داشت كه او در الهامات عميق درونى خود اشتباها برداشت ديگرى داشته و آن را بيان نمايد . « 3 » ولى اين بدان معنى نبود كه او قرآن را بدون هدف وسيله اغراض شخصى خود قرار داده بود . قرآن اين موضوع را روشن مىسازد كه هيچ موجود فناپذيرى قادر به تفسير آيات قرآن نيست « 4 » و اگر محمد ( ص ) چنين اقدامى بنمايد نتايج آن فاجعه‌آميز و مرگبار خواهد بود . 16 اما در طول مدتى كه الهامات الهى به يك پيامبر مىرسد ، امكان تصحيح و تكميل آنها وجود دارد . از ديدگاه انسانى ، مىتوانيم بگوئيم كه محمد ( ص ) از زمان شروع مأموريت خود پيوسته در حال دريافت وحى و الهامات الهى بوده و آنها را به اعراب ابلاغ مىكرد . بنابراين ، يك راه پيوسته بود ، و او بايد مرتبا با پيشنهادات جديد ديدگاه‌هاى قبلى را اصلاح و پيشرفته‌تر سازد . در اين زمان محمد ( ص ) در پيام خود بر امر جديدى پافشارى داشت : « وحدت الهى » مهم‌ترين اساس وحى گرديد . از اين لحظه به بعد او صرفا يكتاپرست جسور به حساب مىآمد . قبلا به ظرافت بت‌پرستى سنتى با انواع بت‌هايش پى برديم ، به خصوص در روش برخورد آن با رنج و عدم قبول اين نكته كه براى تمام مشكلات فقط يك راه‌حل نهائى وجود دارد . در مقام مقايسه ، يكتاپرستى ظاهرا جمود فكرى به دنبال داشته و مشكلاتى فلسفى به وجود آورده است . در جائى كه روش بت پرستى راه‌هاى مختلفى را براى رسيدن به ابديت در جلوى پاى انسان مىگذارد ، اعتقاد به يك خدا اجازه انتخاب را بر انسان مىبندد و بسيار مداراناپذير به نظر

--> ( 1 ) - شيطان با نفس تفاوت دارد . ( 2 ) - تفسير وحى براى پيامبر دشوارى ندارد ، چه خود به سرچشمه علم الهى متصل است . ( 3 ) - در دريافت الهامات و وحى حضرت حق نيز هرگز برداشت اشتباهى نداشته است . قرآن در اين مورد بهترين دليل است : وَ ما يَنْطِقُ عَنِ الْهَوى . اگر پيامبر برداشت اشتباهى داشته باشد پس خداوند به مقصد خود كه هدايت مردم است و براى اين منظور عصمت رسول اللّه لازم آمده است نتوانسته است برسد و اين در مورد خداوند امكان‌پذير نيست : إِنَّ اللَّهَ بالِغُ أَمْرِهِ . ( 4 ) - ولى براى همين انسان فناپذير ، در عروج به درجات والاى وجود ، وصول به مقام الرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ و أَهْلَ الذِّكْرِ حاصل مىشود و خداوند امر مىكند از اينان تفسير وحى را بپرسيد .