محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )
63
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )
زيرين از پيامبر ( ص ) است : 1 . نامهاى به هراكليوس امپراتور روم ؛ 2 . به جيفر و عبد پسران الجلندى ، دو پادشاه عمان . عكس اصل نامهء جيفر را يكى از روزنامههاى تونس منتشر كرد و من آن را سال 1400 ه . در پاريس ، در دست يكى از برادران ديدم ؛ بىآنكه به نام روزنامه يا تاريخ نشر آن ، پى ببرم . اينك خوشحالم كه اين عكس را در برابر نامهء شمارهء 76 ، منتشر مىكنم . ( 1 ) ما نمىدانيم كه اصل نامهء پيامبر ( ص ) به هراكليوس ، چگونه در اردن به دست ملك عبد اللّه رسيد و در اختيار او بود و سپس به دست يكى از كنيزان او افتاد كه پس از مرگ ملك عبد اللّه آن را با خود به سويس برد و به امير ابو ظبى فروخت . هنگامى كه ملك حسين پادشاه اردن ، از اين موضوع آگاه گشت ، به حقّ شفعهء خود استناد جست ، و امير ابو ظبى نيز با خوى اسلامى پسنديدهاش ، حق اولويّت او را پذيرفت . بدينسان ، اصل نامهء شريف ، بار ديگر به عمّان بازگشت و اكنون در آنجا نگاهدارى مىشود . ما مقالهء ويژهاى دربارهء اين نامه انتشار داديم كه در مآخذ سند 26 ، از آن ياد كردهايم . علاوه بر اين ، از كتابهايى كه بسيارى از دانشمندان يمن و ايران پيرامون نامههاى پيامبر ( ص ) نوشتهاند ، آگاهى يافتيم و از آنها بهره گرفتيم . از سوى ديگر برخى از دوستان نيز با رفتار پسنديدهء خويش به يارى ما شتافتند و توجه ما را به مآخذى كه نمىشناختيم ، جلب كردند . از اين جملهاند : استاد بزرگ محمد مصطفى الأعظمى ، و دوست صميمى من احسان ثريا صيرما ، بادا كه خداوند آنان را به پاس خدمت به دانش ، پاداشى نيك دهد . وظيفهء خود مىدانم كه از استاد كولينسكوف از كشور روسيه ، به شايستگى سپاسگزارى كنم ، زيرا على رغم ناآشنايى ، مقالهء خود را از روى بزرگوارى براى من فرستاد كه در نامهء شمارهء 53 از آن سود بردم و اطلاعاتم كامل گشت . خداوند ، همانندان ايشان را در ميان ما فزون بگرداند . در پايان ، بايد پيرامون شمارههاى اسناد از خوانندگان و آنان كه از اين كتاب بهره مىبرند ، پوزش بخواهم ؛ زيرا در چاپ نخستين كتاب ، شمارهها به گونهاى مسلسل آمده بود ولى اكنون افزودههايى هست كه آنها را با الف ، ب و جز اينها ، شمارهگذارى كردهايم . تنها انگيزهء اين كار ، رعايت حال كسانى است كه مطالبى را از چاپ نخست كتاب نقل كرده و براى اشاره به يك سند ، شمارهء آن را به دست دادهاند ، زيرا چنانچه ما همراه با افزودههاى هر چاپ تازه ، شمارهها را دگرگون مىكرديم بيم آن مىرفت كه خوانندگان چاپ تازه به هنگام جستجوى سند مورد نظر ، هرگز آن را در جاى خود نيابند . اميد پوزشپذيرى از بزرگواران بجاست . و فرجامين سخن ما اينكه : سپاس و ستايش ، ويژهء پروردگار جهانيان است . پاريس 5 ذى الحجّه 1401 ه .