( دنبالهء متن ، حذف مىشود ، زيرا آن ، به متن پيمان 97 بسيار نزديك است ؛ جز آنكه در ميان نامهاى گواهان ، نام حمزه ، عبد اللّه بن عباس و معاويه نيز به چشم مىخورد . در پايان پيمان‌نامه آمده است : ) ( 1 ) اين پيمان‌نامه را معاوية بن ابو سفيان ، در روز دو شنبه در پايان ماه چهارم از سال چهارم هجرى ، به املاء پيامبر خدا در مدينه - كه برترين درود بر صاحب آن باد - نوشت ؛ و نام خداوند براى گواهى اين نوشته ، بسنده است ، و سپاس خداى را كه پروردگار جهانيان است . ( روشن است كه حمزه در سال سوم هجرى در پيكار احد به شهادت رسيد ، و معاويه تا سال هشتم هجرى ، سال فتح مكّه ، اسلام نياورده بود و عبد اللّه بن عبّاس در سال چهارم هجرى ، تنها هفت سال داشت . سپس شيخو ، متن زير را مىآورد : ) . . . اين پيمان نامه‌اى است كه در ميان پاره‌اى از نسخه‌هاى خطّى كتابخانهء خود ، به آن بر خورديم . در پايان آن ، گفته شده است كه : اين پيمان‌نامه ، از روى نسخه‌اى به خطّ على بن ابى طالب و به املاء محمد پيامبر ، به سال دوم هجرى ، نوشته شده است . يكى از نسخه‌ها در خزانهء سلطان و نسخهء دوم در دير طور در سينا ، و نسخهء سوم ، در دست راهبان كوه زيتون است و آغاز آن ، چنين است : اين ، پيمان خدا براى همهء ترسايان و ديگر سرزمينهاى مسيحىنشين است كه براى نگاهدارى و رهايى ايشان به وسيلهء ما ، بسته شده است . زيرا ايشان پس از پيامبر اسلام ، در ميان آفريدگان خدا ، امانت اويند . تا اين نوشته ، بر ايشان حجت خدا باشد و پس از آن ، در برابر خداوند ، براى مردم ، حجّتى نماند . پيامبر در راه به كار بستن اين پيمان آفريدگار توانا و حكيم ، با اين نوشته ، خود را متعهّد ساخته است . او اين پيمان‌نامه را نوشت و به ديگر مسلمانان كه پس از وى ، به سرپرستى كارها گمارده مىشوند ، نيز دستور داد تا به اين پيمان گردن نهند و با همهء پيروان آيين ترسايى ، بر پايهء آن ، رفتار كنند ؛ و در خاور و باختر زمين ، در خشكى ( 1 ) و دريا ، در دور و نزديك ، در ميان عرب و عجم و مردم شناخته و ناشناخته ، انسانها را به آن فرا خوانند . اين پيمانى است از سوى پيامبر و سنّتى براى مسلمانان كه آن را نگاهدارند و همهء كارگزاران و سرپرستان كارها كه پيرو فرمانرواى خود هستند و نيز شايسته آنند ، آن پيمان را در نظر گيرند . آن كس كه اين پيمان را بشكند و با آن ، به مخالفت برخيزد و از حدود آن ، فراتر رود و دستور فرمانروا را دربارهء آن ، ناديده گيرد ، آن را دگرگون ساخته بر خلاف فرمان فرمانروا كار كند ، پيمان خدا را شكسته و از هم گسسته و تعهّد وى را خوار داشته است و در خور نفرين و لعنت خواهد بود . همچنين دنبالهء پيمان‌نامه ، جاى جاى ، با متن روضة المعارف ، هماهنگ و ناهماهنگ است . . . نسخهء چهارمى از پيمان منسوب به پيامبر اسلام ، در اختيار ما هست كه يعقوبيان ، آن را از آن خود