محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )

617

مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )

يكى از داوران ، پيش از اعلام حكم بميرد ، فرمانروا و گروه طرفدار او ، مردى ديگر را به جاى وى ، بر مىگزينند . ( پيداست ) كه در برگزيدن مردى دادگر و نيكخواه و درستكار ، كوتاهى نخواهند كرد . جايگاهى كه داوران در آن ، به داورى و اعلام حكم مىپردازند ، بايد از كوفه و شام و حجاز ، به يك فاصله باشد . به جز كسانى كه آن دو بخواهند ، هيچ كس ديگر نبايد نزد آنان برود . در صورتى كه داوران ، جاى ديگرى براى ( داورى ) بخواهند ، مىتوانند در هر جا كه خود بپسندند ، به اين كار بپردازند . دو داور مىتوانند هركس را كه بخواهند ، گواه گيرند . گواهان بايد بدين گونه ، گواهى خود را بر آن نوشته ، بنويسند : ما دشمن كسانى هستيم كه بر طبق محتواى اين نوشته ، رفتار نكنند . بار خدايا ما به زيان كسانى كه محتواى اين نوشته را ناديده گيرند و بخواهند از آن روى بگردانند يا آن را نابجا به كار بندند ، از تو يارى مىخواهيم . از هر يك از دو گروه ، ده تن گواه گشتند . از مردم عراق : عبد اللّه بن عبّاس ، اشعث بن قيس ، سعد بن قيس همدانى ، وقاء بن سمى ( برخى گويند : ورقاء بن سمى ، امّا وقاء درست‌تر است . ) عبد اللّه بن طفيل ، حجر بن يزيد كندى ، عبد اللّه بن حجل بكرى ، عقبة بن زياد ، يزيد بن حجيهء تيمى و مالك بن كعب أرحبى . از مردم شام : أبو الأعور عمرو بن سفيان سلمى ، حبيب بن مسلمهء فهرى ، محارق بن حارث زبيدى ، زمل بن عمرو عذرى ، حمزة بن مالك همدانى ، عبد الرّحمن بن خالد بن يزيد مخزومى ، سبيع بن يزيد حضرمى ، علقمة بن يزيد ( برادر سبيع ) ، عتبة بن ابى سفيان و يزيد بن جزء عبسى » . ( 1 ) متن اسماعيل تيمى ( از پيمان نامهء حكميت ) « اين ، پيمان نامه‌اى است كه علىّ بن ابى طالب ( ع ) و معاوية بن ابى سفيان ( رضى اللّه عنهما ) بر آن ، همداستان گشته‌اند . على ( ع ) از سوى مردم عراق و مؤمنان و پيروان خود كه با او هستند ، و معاويه از سوى مردم شام و مؤمنان و پيروان خود كه با وى هستند ، به كار داورى مىپردازند . ما ( على ( ع ) و معاويه ) به فرمان خدا و كتاب او ، گردن مىنهيم . داوران ، آنچه در كتاب خدا بيابند ، از آن پيروى خواهند كرد و آنچه را در كتاب خدا پيدا نكنند ، ( دربارهء آن ) به سنّت پيامبر كه با حكم قرآن برابر است ، روى مىآورند . داراييها ، جانها و خانواده‌هاى داوران ، در امان است . در حكمى كه صادر كنند ، امّت اسلام ، پشتيبان ايشان خواهد بود . مؤمنان و مسلمانان هر دو گروه مردم شام و عراق در پيشگاه خدا متعهّدند كه برابر محتواى اين نوشته ، رفتار كنند و صلح و امنيّت ميان مسلمانان ، برقرار باشد . عبد اللّه بن قيس و عمرو بن العاص ، با خدا پيمان بسته‌اند كه بر بنياد اين پيمان‌نامه كار كنند . هر دو گروه ، مدّت يك سال ( به سرزمين خود ) بازمىگردند . پس از پايان سال ، اگر خواستند ،