محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )
527
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )
( 1 ) 353 / 8 پاسخ عمر به نامهء پيشين ابو عبيده الأزدى ( دو نسخهء خطى پاريس ) ورق 35 / الف - ب ( 64 / الف - ب ) . سپس عمر همراه پيك ابو عبيده به وى نوشت : به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر از بندهء خدا عمر ، امير مؤمنان ، به ابو عبيدة بن جرّاح . درود بر تو . من همراه تو آن خدايى را مىستايم كه جز او خدايى نيست . اما بعد ، نامهء تو دربارهء لشكركشى روميان به سوى تو و جايگاهى كه در آن فرود آمدهاند و پيامى كه فرستادهاند و پاسخى كه تو به ايشان دادهاى ، به دست من رسيد . تو حجّت خود را استوار داشته و خرد خود را به كار بستهاى . چنانچه اين نامهء من به دست تو رسيد و شما پيروز گشته بوديد ، كه تو اين گونه نيكى پروردگارمان را نسبت به شما و ما ، بسيار به ياد دارى . ولى چنانچه نامهء من زمانى به دست شما رسد كه گرفتار شده و آسيبى ديده باشيد ، در اين صورت ، سستى به خود راه مدهيد و اندوهگين مباشيد ؛ آرام نگيريد و خود را خوار مپنداريد ؛ زيرا كه شما برتر هستيد . آنجا خانهء خداست و او خود ، گشايندهء آنجاست . زيرا ما از اين راه ، درستى سخنان پيامبر خود ( ص ) را كه گفته است : « بردبار باشيد كه خداوند با بردباران است » ، باور كردهايم . بدان هرگاه كه با دشمنان روبرو گردى و از خدا برايشان يارى بخواهى و او بداند كه راست مىگويى ، تو را بر آنان پيروز خواهد ساخت . آنگاه كه به دشمنان بر مىخورى ، بگو : « بار خدايا تو ياور دين خود و در گذشته و اكنون ، عزّتبخش دوستان خود بوده و هستى . خداوندا تو خود پيروزى مسلمانان را سرپرستى كن و رستگارشان گردان و آنان را به خود وامگذار ، تا از آن راه ناتوان گردند . تو كارساز ايشان باش و با بخشايش خود ، از آنان دفاع كن به راستى كه تو سرپرست و ستودهاى » . ( 2 ) 353 / 9 نامهء ابو عبيده به عمر ، با گزارش پيروزى در پيكار اردن الأزدى ( دو نسخهء خطى پاريس ) ورق 39 / الف - ب ( 70 / ب - 71 / الف ) . مسلمانان كه بر روستاهاى پيرامون اردن و زمينهاى آن و آنچه در آنها بود چيره گشته بودند ، به