محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )
505
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )
( 1 ) 332 پيمان حذيفة بن يمان با مردم ماه دينار طبرى ص 2633 . به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر اين ، نوشتهء امانى است كه حذيفة بن يمان ، بر جانها ، داراييها و زمينهاى مردم ماه دينار داده است . هيچيك از آيينهاى ايشان ، دگرگون نخواهد گشت و كسى آنان را از پرداختن به كارهاى دينى ، باز نخواهد داشت . تا آنگاه كه هر فرد بالغ ايشان ، همهساله به اندازهء توانايى خود ، سرگزيت مقرّر را به فرمانرواى خود بپردازد و شخص در راه مانده را راه بنمايند ، راهها را آباد سازند و لشكريان اسلام را كه بر ايشان گذر كنند ، خوراك و يك شب و يك روز به آنان جاى دهند و نيز بر پيمان خود ، استوار و نيكخواه مسلمانان باشند ، جان و مال و زمينشان ، در پناه مسلمانان از تجاوز دشمن به دور خواهد بود . ولى چنانچه نابكارى كنند و پيمان را دگرگون سازند ، مسلمانان در برابر ايشان تعهدى نخواهند داشت . قعقاع بن عمرو ، نعيم بن مقرّن و سويد بن مقرّن ، گواه گشتند . ( و در محرّم نوشته شد . ) ( 2 ) 333 پيمان اصفهان طبرى ص 2641 . به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر اين ، نوشتهء عبد اللّه براى پاذگوسپان ( 1 ) و مردم اصفهان و پيرامون آن است : شما تا آنگاه كه همهساله ، به اندازهء توانايى خويش براى هر فرد بالغ ، به فرمانرواى خود سرگزيت بپردازيد ، مسلمان را راه بنماييد و راهش را هموار سازيد و يك روز و يك شب از وى پذيرايى كنيد و مسلمان پياده را تا يك منزل ، سواره ببريد ، در پناه اسلام خواهيد بود . بر هيچ مسلمانى درازدستى دستى مكنيد ؛ نيكخواه آنان باشيد و آنچه را كه بايد به جاى آوريد . تا زمانى كه اين كارها را انجام دهيد ، در امان هستيد . ولى چنانچه يكى از آنها را دگرگون سازيد و يا ديگرى آنها را ناديده گيرد و شما او را به دست مسلمانان