محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )
490
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )
( 1 ) 318 پاسخ عمر طب ، همان مأخذ پيشين . عمر در پاسخ ايشان نوشت : با كسانى كه همپيمان شما نيستند و جايگاه خويش را ترك نگفتهاند ، چون همپيمانانى كه در ديار خويش مانده و با شما به پيكار برنخاسته و پيشنهادتان را پذيرفتهاند ، رفتار كنيد . با كشاورزانى كه در سرزمين خود ماندهاند ، نيز همان رفتار را در پيش گيريد . نيز همهء كسانى كه دعوى رها نكردن سرزمين خود را دارند و ادعايشان پذيرفتنى است ، از پناه اسلام برخوردار خواهند بود . ولى چنانچه ادعايشان پذيرفته نشود ، آشكارا به آنان اعلام كنيد ( 1 ) كه با شما پيمانى ندارند . اما آنان كه به دشمن يارى نموده و از جايگاه خود كوچيدهاند ، كار ايشان از سوى خدا به شما واگذار گشته است . اگر مىخواهيد ، آنان را به ماندن در سرزمينشان فرا خوانيد كه در پناه اسلام براى شما كار كنند و سرگزيت بپردازند . چنانچه نپذيرفتند ، آنچه را كه خداوند از دارايى ايشان ، بهرهء شما ساخته است ، ميان خود بخش كنيد . 1 . بنگريد : سورهء أنفال / 58 ؛ نيز پانوشت 4 پ 316 . - م . ( 2 ) 318 / 1 - 2 نامهء عتبة بن غزوان دربارهء أبلّه به عمر و پاسخ آن طب ص 2384 - 2385 ؛ بلا ص 341 ؛ الأخبار الطّوال ، دينورى ص 123 ؛ الأموال ، ابن زنجويه ( خطّى ) ورق 21 / ب . بلاذرى گفته است : عتبة بن غزوان ، با مردم ابلّه پيكار كرد و آنجا را با پيكار گشود . به عمر نامه نوشت و او را از اين پيروزى ، آگاه ساخت و يادآور شد كه أبلّه ، گذرگاه بحرين ، عمان ، هند و چين است . دينورى آورده است : اما بعد ، سپاس خداى را كه ابلّه را بر ما گشود ؛ و زر و سيم و فرزندان مردم