نام گرفته‌اند ، پس از شرط پذيرفتن اسلام و گزاردن نماز و دادن زكات و به پناه اسلام در آمدن ، چنين آمده است : « سرور و سرپرست اينان ، محمّد ( ص ) است . هر برده‌اى كه در ميان ايشان باشد ، آزاد است . از آنان هيچ كس را ناخواسته به ميان قبيلهء او ، بازنمىگردانند . هر خونى كه ( پيش از اين ) ريخته يا مالى كه از ديگران گرفته‌اند ، از آن خود ايشان است . هر طلبى از ديگران داشته باشند ، به ايشان بازگردانده خواهد شد . هيچ گونه دشمنى و ستمى بر اينان نخواهد رفت » . نامه ، خطاب به آنان ، با جملهء « و السّلام عليكم » ، به پايان مىآيد . در خور يادآورى است كه اين گروه ياد شده نيز همچون مسلمانان ، با سران مشرك مكّه در ستيز بودند ، البتّه با انگيزه‌هايى ناهمگون . مسلمانان با انگيزهء اسلامى ، و آنان با انگيزه‌هاى روابط نابرابر اجتماعى ، اقتصادى و مادّى ، با بت‌پرستان مكّه در پيكار بودند . به هر روى ، سران بت‌پرست مكّه ، دشمن مشترك مسلمانان و اين گروه عاصى بودند كه در تهامه « 101 » پناه گرفته و راه را بر كاروانها مىبستند . اگر اين جماعت شورشى كه از افراد چندين قبيله و گروهى از بردگان فراهم آمده بودند ، با تيره‌هاى گونه‌گون قبيلهء خزاعه كه در تهامه پراكنده بودند ، به هم مىپيوستند و با پيامبر ( ص ) و پيروان او به دشمنى برمىخاستند ، بىگمان مسلمانان براى در هم شكستن اين دشمن ، بايد بهاى سنگينى مىپرداختند . از اين رو است كه متن و سبك پيمان‌نامه‌ها و امان نامه‌هايى كه پيامبر خدا ( ص ) براى اين گروهها نوشته ، با متن نوشته‌هاى هم موضوع آنها ، برابر نيست « 102 » . اين نابرابرى در متن نوشته‌هاى پيامبر ( ص ) . به راستى سنجيده و هماهنگ با مصالح جامعهء كوچك اسلامى آن روز بوده است . پيامبر اسلام ( ص ) مانند اين رفتار را به گونه‌اى ديگر ، در جنگ خندق نيز در پيش گرفت و شيرازهء يكپارچگى سپاهيان هم پيمان دشمن را از هم گسست و اسلام و مسلمانان را از خطرى بسيار بزرگ ، رهايى بخشيد . « 103 » در پيمان نامه‌اى كه پيامبر اسلام ( ص ) براى افراد قبيلهء ثقيف نوشته ، نيز امتيازهاى بسيارى براى آنان تثبيت كرده است « 104 » . اهميّت اين موضوع در نظر پيامبر ( ص ) ، آن اندازه بزرگ بوده كه در

--> ( 101 ) . تهامه ، به كسر تاء يكى از پنج بخش عربستان و پاره‌اى از خاك يمن است . مرزهاى مكّه در شمال آن و صنعاء در جنوب آن ، قرار دارد ( المسالك و الممالك ، اصطخرى ص 26 ؛ معجم البلدان ، ياقوت 2 / 77 ) . ( 102 ) . مقايسه كنيد : ( ش 172 ، 173 ، 181 با ش 33 ، 41 ، 90 ) . ( 103 ) . بنگريد : ( ش 8 ، نيز ش 7 - 5 ) . ( 104 ) . بنگريد : پيمان نامهء 22 مادّه‌اى ثقيف ( ش 181 ) . مردم قبيلهء ثقيف ، در وجّ ( طائف ) زندگى مىكردند . آنان مردمى بسيار دلير و مقاوم بودند . در دلاورى ميان تازيان نمونه بودند و در اين باره ، به آنان ، مثل مىزدند . ثقفيان پس از ايستادگى سختى در برابر حملهء مسلمانان و نوميد گشتن مسلمانان از گشودن طائف ، خود براى صلح با پيامبر ( ص ) ، پيش قدم شدند و پيامبر خدا ( ص ) پيمان‌نامه بالا را براى آنان نوشت . ( معجم البلدان ، ياقوت 3 / 984 ) .