مصر ( ش 49 ) ، به نجاشى فرمانرواى حبشه ( ش 21 ) ، به منذر بن ساوى كارگزار خسرو در بحرين ( ش 57 ) ، پيمان نامهء قبيلهء ثقيف ( ش 181 ) و . . . . همهء اين نوشته‌ها ، از ديدگاه تاريخى ، سخت معتبرند و جايگاهى ويژه دارند ؛ ولى چنان كه ياد شد ، هيچ كدام از آنها ، داراى تاريخ نيست . بجاست يادآورى گردد : با اينكه نامه‌هاى على ( ع ) در نهج البلاغه ، پس از رسم شدن به كارگيرى تاريخ در ميان مسلمانان ، نوشته شده است ، ولى هيچ يك از آنها ، با تاريخ نگارش ، همراه نيست « 90 » . امّا پيمان نامهء حكميّت جنگ صفّين ميان على بن ابى طالب ( ع ) و معاوية بن ابى سفيان ( ش 372 ) ، داراى تاريخ درست و سنجيده‌اى است « 91 » . از آنچه گذشت ، مىتوان چنين نتيجه گرفت كه مردم عرب در روزگار پيامبر اسلام ( ص ) با نهادن تاريخ به پاى نوشته‌ها ، آشنا نبوده‌اند ، حتّى پس از وضع تاريخ در زمان خلافت عمر نيز به كار بردن تاريخ در همهء نامه‌ها رسم نبوده است . تاريخى كه در پايان برخى از نوشته‌هاى پيامبر ( ص ) ديده مىشود ، پس از زمان پيامبر ( ص ) ، با در نظر گرفتن زمان احتمالى نوشتن اين نامه‌ها ، به دست نسخه‌برداران اين نوشته‌ها انجام گرفته است . 2 . ويژگيهاى معنايى نوشته‌هاى پيامبر ( ص ) نامه‌هاى پيامبر اسلام ( ص ) را از نظر محتوا مىتوان به دسته‌هاى زير ، تقسيم كرد : 1 . اقطاع و بخششها ، 2 . امان‌نامه‌ها ، 3 . پناه‌نامه‌ها ، 4 . دعوت به اسلام ، 5 . بيان احكام اسلامى ، 6 . پيمان صلح با مشركان ، 7 . نامه‌نگارى با دشمنان . 1 . اقطاع ملك و اعطاى اموال ، بخششهايى بوده كه از سوى پيامبر ( ص ) ، نسبت به مسلمانان و گاه نيز به غير مسلمانان ، انجام مىگرفته است . اين بخش از نوشته‌ها ، شمار بسيارى از نامه‌هاى پيامبر را در بر مىگيرد . اين اموال گاه خوار و بار و آذوقه بوده است ، مانند اعطاى مقدارى از گندم و جو به دست آمده از خيبر كه به فرمان پيامبر ( ص ) ، ميان زنان او و دخترش فاطمه ( س ) تقسيم شد ( ش 18 ) « 92 » . همچنين اعطاى آذوقه ( ده بار شتر گندم ، ده بار شتر جو و ده بار شتر خرما ) ، به يهود بنى عريض كه همه‌ساله هنگام برداشت محصول ، به آنان پرداخت مىشد . نيز بخشيدن مقدارى ذرّت و كشمش به قيس همدانى . اين مقدار ذرّت و كشمش نيز به عنوان گونه‌اى مستمرّى ، در خانواده و فرزندان قيس ، بر جاى ماند .

--> ( 90 ) . بنگريد : نهج البلاغه ، بشرح محمّد عبده ( همهء جلد سوم : بخش نامه‌ها ) . ( 91 ) بنگريد : مجموعة الوثائق السّياسية ، ص 361 - 358 ( چاپ دوم ) . ( 92 ) . نيز بنگريد : مجموعة الوثائق ( ش 17 ) .