محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )
452
مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )
( 1 ) 295 نامهء خالد به سران مردم پارس اين نامه شايد دومين نامهء آن دو نامهاى است كه اندكى پيش از اين ياد شد . بيو ص 85 ؛ طب ص 2020 ؛ بع ش 86 ؛ المصنّف ، ابن ابى شيبه ( خطّى كوپرولو در استانبول ) 7 / 227 الف - ب ، سه روايت ؛ الأموال ، ابن زنجويه ( خطّى ) ورق 11 / الف ، 12 / ب ، دو روايت ؛ الرّدّة ، واقدى ( خطّى ) ص 175 ؛ المطالب العالية ، ابن حجر ، ش 4432 و به باور او ، روايت نخست از مسدّد و روايت سوم از ابو يعلى است . فتوح الأزدى ( دو نسخهء خطّى پاريس ، ورق 19 / الف - 35 / الف - ب ) تنها روايت نخست ؛ سنن سعد بن منصور ، بخش دوم ، ش 2482 . نيز مقابله كنيد : طب 2053 - 2054 ؛ الهيثمىّ ( مجمع الزوائد ) 5 / 310 ؛ المستدرك ، حاكم 3 / 299 ؛ نيز پيرامون اين نوشته ، به طبرانى ارجاع دادهاند . به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر از خالد بن وليد به رستم و مهران و مرزبانان پارس درود بر آنكه پيرو راستى گشت . من همراه شما آفريدگارى را مىستايم كه جز او خدايى نيست [ و محمد بنده و فرستادهء اوست ] . اما بعد : سپاس خداى را كه انبوهى جمعيت شما را از هم گسست ( 1 ) ، همدلى و يك زبانى شما را از ميان برد ، نيرو و هراس شما در دلها را سست گردانيد و پادشاهيتان را از شما بازگرفت . پس آنگاه كه اين نامهء من به دست شما رسد ، گروگانها را نزد من فرستيد ؛ پيمان پناهندگى را از سوى من بپذيريد و سرگزيت را فراهم آورده نزد من بفرستيد . اگر نه چنين كنيد ، به آفريدگار يكتا سوگند ، با مردمانى به سوى شما خواهم آمد كه مرگ را آنچنان دوست دارند كه شما زندگانى را . درود بر آن كس كه پيرو راستى گشت . اين نامه به سال دوازدهم نوشته شد ( 2 ) . ( 2 ) روايت واقدى ( در كتاب الرّدّة ص 175 ) سپس خالد به همهء فرمانروايان ايران ، نامهاى يكسان نوشت : به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر از خالد بن وليد به همهء مرزبانان ايران : درود بر آنكه پيرو راستى گشت .