محمد حميد الله ( مترجم : سيد محمد حسينى )

267

مجموعة الوثائق السياسية للعهد النبوي و الخلافة الراشدة ( نامه ها و پيمانهاى سياسى حضرت محمد ( ص ) و اسناد صدر اسلام ) ( فارسي )

( 1 ) 107 به پادشاهان يمن بس ج 1 / 2 ص 32 ( ش 56 ) ؛ عمخ ش 39 ؛ الأهدل ص 62 ؛ المطالب العالية ، ابن حجر ، ش 2631 به نقل از مسدّد ؛ الأكوع الحوالى ص 130 ( به الإصابة ، ابن حجر 1 / 196 ، العقد الفريد 1 / 456 و الإكليل 2 / 364 ، نيز ارجاع داده است ) . مقابله كنيد : المطالب العالية ، ابن حجر ، آنجا كه از مسدّد و او از أبى برده روايت كرده است : كه پيامبر ( ص ) به مردى غير مسلمان نامه نوشت : « سلم أنتم » ( شما در آشتى هستيد ) شايد كه آن ، همين نامه است . وى به پيامبر نامه نوشت ( شايد نامهء شمارهء 108 زيرين بوده است ) و در پايان آن ، به وى درود فرستاد ؛ الأكوع الحوالى در كتاب خود الوثائق السّياسيّة اليمنيّة ص 103 - 104 ، نيز به الإكليل همدانى 2 / 364 در بيان نسب حارث بن عبد كلال و برادر وى عريب ، كه پيامبر به همين دو تن نامه نوشت و به پيك خود دستور داد كه « لم يكن الّذين كفروا » را براى ايشان بخواند ، ارجاع داده است ؛ دربارهء داستان سفر اين سفير به بعر 1 / 456 ، به الإصابة ، ابن حجر 1 / 196 و الأهدل ص 62 بازنگريد ؛ الأكوع الحوالى افزوده است : « كه طاووس گفت : پيامبر خدا ( ص ) براى وى ( براى معاذ جبل ؟ ) به سوى يعفر و حارث پسران عبد كلال و به نعيم بن عبد كلال و نعمان ، فرمانرواى همدان نامه نوشت » . چنان كه مىبينيم ، نام يعفر ، ويژه اين نامه است ، در صورتى كه در نامه‌اى كه آنجا ياد شد ، نام برادران وى آمده است ؛ و نام نعمان در نوشته‌هاى 108 و 109 زيرين ، ياد شده است . گويا راويان ، گاهى نام همهء گيرندگان نامه را گفته و گاهى نيز از راه مثال يا اختصار ، نام برخى از آنها را ياد كرده‌اند . دور نيست كه پيامبر ( ص ) براى هر يك از ايشان ، نامه‌اى جداگانه ولى با يك متن نوشته باشد . براى نام عريب بنگر : نامهء 110 زيرين . از سخنانى كه گفته مىشود اين است كه عبارت « سلم أنتم » كه در روايت ابن حجر آمده است در چندين نامهء ديگر پيامبر نيز به چشم مىخورد ، چون نامه‌هاى : 30 ، 60 و 107 ( اين عبارت ، در شكل مفرد نيز ديده مىشود ، مانند نامه‌هاى : 21 و 67 ) ، ولى اسقف أيله ( ش 30 ) با نامه به وى پاسخ نداد ؛ خود شخصا به ديدار پيامبر ( ص ) آمد . اما مردم هگر ( ش 60 ) چنان كه از متن نوشته بر مىآيد : « ألّا تضلّوا بعد إذ هديتم » مسلمان بوده‌اند از آن روست كه آن را به اقتباس ، به اين نامه ملحق كرديم . خداى داناتر است . به حارث ، مسروح و نعيم بن عبد كلال از حمير : تا آنگاه كه به خدا و پيامبر وى گرويده‌ايد ، با ما در آشتى هستيد . بىگمان ، خداوند يكتا همراه با نشانه‌هاى خداوندى خويش ، موسى را به پيامبرى بر انگيخت و عيسى را با كلمات خويش بيافريد . ( با اين همه ) ، يهود گفتند : « عزيز پسر خداست » ( 1 ) ؛ و ترسايان گفتند : « اللّه ، سوم كس از سه تن » ( 2 ) و « عيسى پسر خداست » . 1 . سورهء توبه / 30 . - م . 2 . بنگريد : سورهء مائده / 73 . - م .