الأموال ، الخراج يحيى بن آدم و به كتاب تاريخ ناشناختهء خطيى كه نزد اوست ، نيز ارجاع داده است ) ؛ المصنّف ، عبد الرّزاق ش 6763 ( در بخش زخمها ، گوسفند ، شتر و گاو ) ، ش 1328 ( كه جز با پاكى به قرآن دست نزنند ، محشّى به دارقطنى ص 45 و السّنن الكبرى ، بيهقى 1 / 87 نيز ارجاع داده است ) ، و ش 7085 ( در زكات نقره ، و محشّى به مجمع الزّوائد ، هيثمى 3 / 72 به نقل از بزّاز و السّنن الكبرى ، بيهقى 4 / 89 ) ، و ش 5651 : « أخّر الفطر ، و ذكّر النّاس و عجّل الأضحى » محشّى به سنن كبرى بيهقى 3 / 282 ارجاع داده و افزوده است : « اين روايت ، مرسل است و در ديگر رواياتى كه از نوشتهء وى به عمرو بن حزم سخن گفته‌اند ، جستم ولى نيافتم » . بنگريد : كايتانى 10 : 14 ؛ اشپربر ص 83 - 85 . ( 1 ) پس از بازگشت نمايندگان بنى الحارث بن كعب ( 1 ) ، پيامبر ( ص ) عمرو بن حزم را نزد آنان فرستاد تا ايشان را با دين اسلام آشنا گرداند و سنّت پيامبر و شعائر اسلام را به ايشان بياموزد و از آنان زكات ستاند . پيامبر فرمانى براى ايشان نوشت و در آن ، سفارش و دستور خويش را براى كارگزار خود ، بيان داشت : به نام خداوند بخشايندهء بخشايشگر 1 . اين نوشته ، حجّت و راهنمايى است از سوى خدا و پيامبر وى « اى مؤمنان ! پيمانهاى خود را به انجام رسانيد » ( 2 ) . فرمان محمّد پيامبر و فرستادهء خداست به عمرو بن حزم هنگامى كه او را به يمن فرستاد . 2 . به وى فرمود كه در همهء كارهاى خود ، از نافرمانى خدا بپرهيزد ؛ چون « خداوند با پرهيزگاران و نيكوكاران است » ( 3 ) . 3 . به وى دستور داد كه بر پايهء فرمان خدا ، راه حق در پيش گيرد . 4 . به مردم مژدهء نيكى دهد و آنان را به انجام دادن كار نيك ، فرمان دهد . به مردم قرآن بياموزد و آنان را با مفاهيم آيات قرآنى ، آشنا سازد و مردم بىطهارت را از دست زدن به آن ، بازدارد ( 4 ) . 5 . مردم را به سود و زيانشان آگاه سازد . 6 . در كارهاى درست ، با مردم به نرمى رفتار كند و در مورد ( بروز ) ستم ( از ايشان ) ، بر آنان سخت گيرد ؛ زيرا خداوند ، ستمكارى را ناپسند دانسته و مردمان را از آن ، بازداشته است . « هان ! نفرين و لعنت خدا بر ستمگران باد » ( 5 ) . 7 . مردم را به بهشت و رفتارى كه موجب رفتن به بهشت مىگردد ، مژده دهد ، و از آتش و رفتارى كه سبب رفتن به دوزخ گردد ، بيم دهد ( 6 ) . 8 . با مردم به گرمى رفتار كند ، تا به مبانى دينى خود ، آگاه گردند . مناسك حجّ ، اعمال مستحبّ و واجب آن و آنچه را كه خدا ( در اين باره ) فرمان داده است ، به مردم ياد دهد . حجّ اكبر ، همان حجّ بزرگتر و حجّ كوچكتر ، همان عمره ( 7 ) است . 9 . مردم را از اينكه در جامه‌اى تنگ به نماز بايستند ، بازدارد ؛ مگر آنكه آن ، جامه‌اى باشد كه دو