ابن نما الحلي ( مترجم : على كرمى )
57
مثير الأحزان ( در سوگ امير آزادى ) ( فارسي )
جناب « جعفر بن نما » ، پدر گرانقدر او بود كه مورد توجّه قرار گرفت و ديگر جناب « على بن نما » ، عموى دانشمند وى كه او نيز شهرت و اعتبار بسيارى يافت . از اين خاندان ريشهدار چهرههاى علمى ديگرى نيز بلند آوازه شدند كه ما در مقام شمارش آنان و بردن نام بلندشان نيستيم و هدف از اين مقدّمه ، تنها ترسيم بيوگرافى كوتاه تاريخى و فشردهاى از اين خاندان شناخته شده ، بزرگوار ، بخشنده و با فضيلت مىباشد كه هم در شهر تاريخى « حلّه » ولادت يافتند و هم در آنجا رشد و ترقى نمودند و هم در آنجا زندگى كردند و نسبت آنان نيز به قبيلهء « ربيعه » مىرسيد ؛ و نويسندهء بزرگوار « مثير الاحزان » ، شيخ جليل ، « ابن نما علّامه حلّى » از اين درخت تناور و اين ريشهء استوار و بارور است . محمّد بن جعفر او براستى ستارهء درخشان جامعه و دين ، در روزگار خويش بود . وى در لقب « نجيب الدّين » و با كنيهء « ابو ابراهيم » ، محمّد بن جعفر بن ابى البقاء ، هبة اللَّه بن نما بن على بن حمدون حلّى ربيعى نام داشت ، و از قبيله ربيعه ، قبيلهء بلند آوازه و ريشهدار عرب ريشه مىگرفت و به آن منسوب بود . در سال 576 هجرى در شهر « حلّه » ديده به جهان گشود و در آن محيط علمى و فكرى و دينى رشد كرد و نزد پدر دانشمند و ديگر دانشوران آشنا و معاصر خويش ، همچون : فخر الدّين محمّد بن ادريس حلّى عجلى ، و شيخ محمّد بن مشهدى ، دانش آموخت و از آنان اجازهء نقل روايت دريافت داشت . دانشوران و دانشمندان بسيارى از مقام علمى او بهرهور گشتند و از خرمن دانش او خوشهها چيدند و برخوردار گشتند كه از آن جمله : شيخ « سديد الدّين » ، پدر علّامه ، « احمد بن طاوس حسنى » ، « رضى الدّين بن طاوس حسنى » ، و چهرههايى بنام از اين گونه بودند . محقق « كركى » در مورد او مىنويسد : دانشمندترين و دانشورترين و كارآمدترين عالمان ، به درياى دانش و فقه اهل بيت ، شيخ فقيه و سعيد كم نظير « محمّد بن نماى حلّى » است .