( 1 ) از عايشه « 1 » - آمده است كه گفت : على ( ع ) آگاه‌ترين مردم به سنّت است . در مناقب ابو المؤيّد « 2 » - به نقلى از ابن عبّاس آمده است كه گفت : عمر بر ما خطبه خواند و گفت : على ، قاضىترين ماست . هشتم : اصول علوم به آن حضرت استناد دارد . ( 2 ) ايشان بود كه قواعد دين را سامان داد و احكام شريعت را روشن كرد و مطالب علوم عقلى و نقلى را مقرّر داشت . « 3 » - در فقه نيز همهء فقها به حضرتش ( ع ) رجوع مىكنند . انتساب اماميه هم كه به حضرت ايشان ( ع ) روشن است . اماميه ، علوم خود را از ايشان مىگيرند و همهء احكامشان به آن حضرت و فرزندان معصومش ( ع ) استناد دارد . امّا در بارهء حنفيّه بايد گفت كه اصحاب ابو حنيفه همچون ابو يوسف و محمّد و زفر همگى علوم خود را از ابو حنيفه گرفته‌اند كه او نيز شاگرد امام صادق ( ع ) بوده است و امام صادق شاگرد امام باقر و باقر شاگرد زين العابدين و زين العابدين هم كه نزد حسين ( ع ) درس خوانده بود كه حسين ( ع ) هم نزد پدرش امير المؤمنين ( ع ) شاگردى كرده بود . شافعيّه هم كه علوم خود را از شافعى گرفته‌اند كه او هم شاگرد محمّد بن حسن يعنى شاگرد ابو حنيفه و نيز شاگرد مالك بوده است و فقه او به اين دو باز مىگردد . مالك هم شاگرد ربيعة الرّأى و ربيعه شاگرد عكرمه و عكرمه شاگرد عبد اللَّه بن عبّاس و عبد اللَّه بن عبّاس هم شاگرد على ( ع ) بوده است . خوارج هم كه بزرگان و جلودارانشان از شاگردان حضرت بوده‌اند . پايه گذار نحو هم كه كسى جز حضرتش ( ع ) نبوده است . حضرت به ابو الاسود دؤلى مىفرمايد : كلام جز سه چيز نيست : اسم و فعل و حرف . حضرت ( ع ) وجوه اعراب را نيز براى ابو الاسود تبيين مىفرمايد . علم تفسير هم به حضرت استناد دارد ، زيرا ابن عبّاس در تفسير شاگرد على ( ع ) بوده است . وى مىگويد : امير المؤمنين ( ع ) تنها در تفسير « باء » « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » از آغاز

--> ( 1 ) همان ، در ضمن همين حديث . ( 2 ) مناقب خوارزمى / 47 . ( 3 ) همان 1 / 17 - 20 .