العلامة الحلي ( مترجم : حميدرضا آژير )

83

كشف اليقين ( فارسي )

--> ما مىگوييم : چه كسى جهادگرتر بوده است : ابو بكر يا على ؟ همه اتّفاق دارند كه على . ما مىگوييم : از قرآن و اجماع دانسته‌ايم كه على ، افضل است ، پس حقّ بيش‌ترى خواهد داشت و بر اين اساس ، مقدّم داشتن ابو بكر ، محال خواهد بود ، زيرا بايد آن را برخاسته از خيال دانست ، چرا كه عقل و خيال پردازى در مقدّمات دليل با يك ديگر يكسانند ، ولى همين كه نتيجه آشكار شد خيال ، پس مىنشيند و عقل ، چيرگى مىيابد . در اين جا هر دو گروه ، در مقدّمات با هم يكسانند و همين كه به تقدّم على رسيدند منحرفان به خيال خود پناه مىبرند كه موجب گمراهى آن‌هاست و محقّقان ، انديشهء خود را داور مىسازند كه بار گران از دوششان برمىدارد . نيز به دو گروه مىگوييم : پرهيزگاران چه كسانى هستند ؟ همه اجماع دارند كه پرهيزگاران ، همان خاشعانند . اينك مىگوييم : خاشعان چه كسانى هستند ؟ همه آن‌ها مىگويند عالمان ، همان خاشعان هستند به دليل آيهء إِنَّما يَخْشَى اللَّهَ مِنْ عِبادِهِ الْعُلَماءُ [ فاطر / 28 ؛ ] . ما مىگوييم : عالمان چه كسانى هستند ؟ همهء آن‌ها پاسخ مىدهند ، حكم‌كننده‌ترين آن‌ها به عدالت ، به دليل آيهء يَحْكُمُ بِهِ ذَوا عَدْلٍ [ مائده / 98 ؛ ] . ما مىگوييم : حكم‌كننده‌ترين به عدالت چه كسانى هستند ؟ همهء آن‌ها پاسخ مىدهند ره يافته‌ترين آن‌ها به حق ، به دليل آيهء أَ فَمَنْ يَهْدِي إِلَى الْحَقِّ أَحَقُّ أَنْ يُتَّبَعَ [ يونس / 35 ؛ ] . ما مىگوييم : پس على ، شايسته‌تر است براى پيروى ، زيرا كه بر اساس سخن پيامبر ( ص ) ره يافته‌تر به حق است : « داورترين شما على است » ، و نيز بر اساس اين كه خلفا به هنگام خطا و اشكال به احكام على رجوع مىكردند ، پس او داناتر ، ترساتر و پرهيزگارتر است . پس اينك كه كتاب خدا كه هر چيزى را روشن مىسازد بر فضيلت على گواهى مىدهد ، ديگر عدول به غير ، حرام است و سرنوشتى جز اين نيست كه به سوى او رويم » . علّامهء مجلسى در بحار الانوار 40 / 317 در پايان باب قضاياى على ( ع ) و رهنمودهاى آن حضرت در مشكلات مسلمانان در منافعشان مىگويد : « كتاب‌هاى اخبار ما به ويژه اصول اربعه‌مان ، آكنده است از قضاياى حضرت ( ع ) و احكام شگفت ايشان كه در اين جا نمىخواهيم با بيان آن‌ها سخن ، طولانى گردانيم و بسيارى از آن‌ها در ابواب فروع و احكام خواهد آمد . آن چه بيان كرده‌ايم براى آن كه پست‌ترين غريزه را دارد كافى است تا على را بر پيشينيان او كه ناآگاهانى بوده‌اند كه حلال را از حرام و شرك را از اسلام نمىشناخته‌اند برترى دهد » . نيز بنگريد به : تلخيص الشافى 3 / 21 ، المناقب 2 / 33 ، الصراط المستقيم 2 / 9 .