( 1 ) در كتاب « خصائص » طبرى « 1 » - به نقل از ابو ذر و سلمان آمده است كه گفته‌اند : پيامبر دست على را گرفت و فرمود : اين نخستين كسى است كه به من ايمان آورد ، و اوست كه « فاروق » « 2 » اين امّت است . و اين است يعسوب « 3 » مؤمنان و نخستين كسى كه به روز

--> ( 1 ) احقاق الحق 4 / 34 ، به نقل از « ارجح المطالب » / 447 . وى سپس مىگويد : طبرى و ديلمى آن را نقل كرده‌اند . ( 2 ) علّامه مجلسى در بحار الانوار 39 / 345 مىگويد : « على ( ع ) « فاروق » ناميده شد ، زيرا حق و باطل را از هم جدا مىكرد ، يا بدين معنى كه او نخستين كسى است كه اسلام آورده و ايمان و كفر را از هم جدا كرد » . مفهوم اوّل برگرفته است از حديث نبوى كه در بحار 38 / 213 و 215 روايت شده است . ابن شهرآشوب در « المناقب » همان سخنان بحار 38 / 217 را نقل مىكند : « على ، « فاروق » ناميده شد چرا كه دوزخ و بهشت را از يك ديگر جدا مىكند ، و گفته شده است : از اين رو كه بردن نام او و دوستداران و دشمنانش را از هم جدا مىسازد » . بنگريد به : بحار الانوار 38 / 208 ، 211 - 217 ، 227 ، 230 ، 260 . شيخ امينى در « الغدير » 3 / 186 پس از نقل اخبار مؤيّد اين معنى مىگويد : « پس از اين همه و به حكم اين حديث منقول ، ديگر ترديدى باقى نمىماند كه امير المؤمنين ( ع ) سنجهء ايمان و ترازوى هدايت است پس از پيامبر اكرم ( ص ) ، و اين ويژگى ، خاصّ على است ، و اين ، امامت مطلقه را از او دور نمىسازد ، چرا كه قطعا هيچ يك از مؤمنان به چنين كرامتى دست نيافته است ، و اطلاق اين سخن به همراه تخصيص آن به امير المؤمنين ( ع ) تنها و تنها ويژگى امامت است . . . » . بنگريد به : الغدير 2 / 312 - 314 و 3 / 181 - 188 . علّامه طريحى در « مجمع البحرين » 5 / 226 مىگويد : « فاروق ، اسمى است كه على ( ع ) بدان ناميده شده و شايد ديگرى نيز اين نام را سرقت كرده باشد ، و شايد مراد از آن ، كسى است كه ميان حق و باطل و حلال و حرام تفاوت مىنهد » . شيخ على نمازى از اين حديث كمك گرفته است تا ثابت كند فرقهء ناجيه ، همان شيعه است و بس . بنگريد به : مستدرك سفينة البحار 8 / 186 - 187 . ( 3 ) شيخ طريحى در « مجمع البحرين » 2 / 121 در ذيل مادهء « عسب » مىگويد : « يعسوب به امير و بزرگ و سرور زنبوران عسل گويند و بدان مثل‌ها زده مىشود ، زيرا هنگامى كه از كندو خارج مىشود همهء زنبوران در پى او به راه مىافتند ، و مفهوم آن اين است كه به من پناهنده مىشوند آن گونه كه زنبورهاى عسل به يعسوبشان كه همان بزرگ و سرور ايشان است پناه مىبرند و به همين سبب به امير المؤمنين « امير النّحل » مىگويند » . در بحار 35 / 56 به نقل از نهايهء ابن اثير آمده است كه : « يعسوب ، سرور و رئيس و جلودار است و اصل آن به زنبور نر گفته مىشود » .