سليم بن قيس الهلالي الكوفي ( مترجم : اسماعيل انصارى زنجانى )
89
كتاب سليم بن قيس الهلالي ( اسرار آل محمد ع ) ( فارسي )
از اسناد كتاب سليم تماما از بزرگان محدثين نزد عامّه هستند كه در اوّل نوع « ب » از نسخههاى خطى كتاب موجود است ، و هم اكنون بيش از ده نسخهء خطى به همين سند موجود است . متن سند چنين است : « محمد بن صبيح بن رجا در دمشق بسال 334 هجرى ، از عصمة بن ابى عصمة بخارى ، از احمد بن منذر صنعانى در صنعا ، از عبد الرزّاق بن همام ، از معمر بن راشد از ابان بن ابى عياش ، از سليم بن قيس هلالى » « 1 » . در اين سند عبد الرزاق بن همام متوفاى سال 211 از بزرگان محدّثين عامه بشمار مىآيد و اكثر اصحاب حديث شاگرد او بودهاند و كتاب معروف او بنام « المصنف » در يازده جلد ، هم اكنون بعنوان يكى از مدارك معتبر عامهء در دسترس است . معمر بن راشد متوفاى سال 152 از بزرگان محدّثين عامّه است و مورد وثوق رجاليّين و تاريخ نويسان و محدّثين آنان است « 2 » . همچنين امثال ابن مردويه و حاكم حسكانى و خطيب خوارزمى و حموئى خراسانى و ابن شهاب همدانى و قندوزى از محدّثين عامه ، و نيز ابن عقده و ابن فضّال از فطحيّه ، احاديث سليم را نقل كردهاند . از سوى ديگر ، عدّهاى از علما كه بين شيعه و عامّه مورد اتفاق در وثاقت هستند تمام كتاب سليم يا احاديث آن را نقل كردهاند ، همچون ابو الطفيل و عمر بن ابى سلمه و ابراهيم بن عمر يمانى و نصر بن مزاحم و حسين بن حكم حبرى و ابن ابى عمير و ابن نديم و ابراهيم بن محمد ثقفى و شيخ مفيد و مورّخ مسعودى و ابن شاذان « 3 » . سخنان علما در بارهء اعتبار كتاب سليم بين شيعه و غير شيعه در اينجا گفتار پنج تن از خبرگان تاريخ و كتابشناسى ، در مورد اتفاق شيعه و عامّه بر اعتبار كتاب سليم ذكر مىشود : علّامه سيد شرف الدين مىگويد : « سليم كتابى در موضوع امامت دارد كه شيعه و
--> ( 1 ) به ص 140 همين كتاب مراجعه شود . ( 2 ) رجال نجاشى : ص 268 رجال طوسى : ص 267 و 315 . تنقيح المقال : ج 2 ص 150 و ج 3 ص 234 الغدير : ج 1 ص 75 ، جامع الرواة : ج 2 ص 253 استقصاء الافحام : ج 1 ص 743 الذريعة : ج 4 ص 250 . ( 3 ) نام اين راويان از سليم مفصّلا در بخش قبلى ذكر شد .