سليم بن قيس الهلالي الكوفي ( مترجم : اسماعيل انصارى زنجانى )
72
كتاب سليم بن قيس الهلالي ( اسرار آل محمد ع ) ( فارسي )
در اين بخش نام كليهء كسانى كه همهء كتاب سليم يا احاديث آن را نقل كردهاند ذكر خواهد شد . بعنوان پشتوانهء سخن ، گواهى عدّهاى از بزرگان را بر اينكه اوّلا روايات علما از سليم بنقل از كتاب او بوده ، و ثانيا بعنوان اعتماد بر كتاب سليم از آن نقل كردهاند مىآوريم و قرائنى دالّ بر اين مطلب ذكر مىكنيم . شواهدى بر نقل و اعتماد قدما بر كتاب سليم قرائن بسيارى دلالت مىكند كه آنچه متقدّمين در كتابهايشان از سليم نقل كردهاند بنقل از كتاب او بوده است ، كه شرح آن چنين است : اوّل : اكثر قدما احاديث كتابهايشان را از اصول چهارصدگانه استخراج مىكردند ، و بسيار بعيد است كه در نقل احاديث سليم به كتاب او كه از بزرگترين و قديمىترين اصول است دست نيافته باشند . دوّم : شيخ نعمانى كه شاگرد شيخ كلينى بوده و در تأليف كتاب كافى او را يارى كرده است ، از كتاب سليم بعنوان يكى از بزرگترين و قديمىترين كتب شيعه و از كتابهاى مرجع و مورد اعتماد ايشان ياد مىكند . بنا بر اين بعيد است اين كتاب در دست محدّثين بزرگ متداول نبوده باشد . سوّم : عدّهاى از قدما همچون شيخ نعمانى و شيخ مفيد و شيخ نجاشى و شيخ طوسى در كتابهايشان نام « كتاب سليم » را صريحا آوردهاند . چهارم : آنچه علما از سليم نقل كردهاند عينا در نسخههاى كنونى كتاب سليم موجود است و اين دلالت بر آن دارد كه آنها هم از كتاب سليم نقل كردهاند .