ديگرى نبوده است . پيداست كه احتمال اشتباه و غلط و نسيان در چنين كتابهايى كمتر مىشود . از سوى ديگر مؤلفّين كتابهاى اصل ، با توجّه به مسئوليّت خطيرشان ، دقّت لازم در ثبت و ضبط احاديث آن مىنمودهاند . با در نظر گرفتن اين خصوصيّات ، كتابهاى « اصل » هميشه نزد علماى شيعه جايگاه خاصّى داشته و نسبت به حفظ آنها و نقل مطالب از آن كتب توجه خاصى مبذول مىداشتهاند ، بطورى كه كتب اربعهء شيعه در واقع جمع بندى و تنظيم احاديث همان اصول چهارصدگانه است « 2 » . اكنون بايد بگوئيم كتاب سليم بن قيس بعنوان اوّلين اصل و يكى از مهمترين كتابها در بين اصول چهارصدگانه بوده ، و از همين جهت مورد عنايت خاص علما و محدّثين بوده است . اعتراف غير شيعه به اشتهار كتاب بين شيعه يكى از خصوصيّات كتاب سليم اين است كه از روز اوّل تاكنون بعنوان كتابى معروف بين شيعه مطرح بوده است ، بطورى كه مخالفين شيعه هم كاملا متوجّه آن بودهاند . به سه نمونه از گفتار علماى غير شيعه در مورد اشتهار كتاب بين شيعه اشاره مىكنيم چرا كه سخن مخالف در اين موارد براى اثبات مطلب گوياتر است : 1 . ابن ابى الحديد متوفاى قرن هفتم مىگويد : « سليم ، مذهبش معروف است . . . و كتاب معروف او بين شيعه بنام كتاب سليم خوانده مىشود » « 3 » . 2 . قاضى سبكى متوفاى قرن هشتم مىگويد : « اوّلين كتابى كه براى شيعه تأليف شده كتاب سليم بن قيس هلالى است » « 4 » . 3 . ملّا حيدر على فيضآبادى مىگويد : « صحّت اين . . . كتاب نزد محقّقين شيعه مورد اتفاق است كه بطور يقينى از لسان ترجمان وحى صادر شده ، چرا كه همهء علوم ائمه عليهم السّلام به امثال اين كتابها بر مىگردد » « 5 » .

--> ( 2 ) معالم العلماء : ص 3 . الرواشح السماوية : ص 98 . الذريعة : ج 2 ص 128 - 125 . ( 3 ) شرح نهج البلاغة : ج 12 ص 216 . ( 4 ) الذريعة : ج 2 ص 153 . ( 5 ) منتهى الكلام : ج 3 ص 29 . استقصاء الافحام : ج 2 ص 350 .