عقيده با اختيار و بدون اجبار با آن حضرت بيعت كرد . ابان مىگويد : به حسن بصرى گفتم : آيا همهء مردم بر اين اعتقاد بيعت كردند ؟ گفت : نه ، با كسانى كه از آنان در امان بود و به آنان اطمينان داشت بر اين اساس بيعت كرد . دفاع حسن بصرى از ابو بكر و عمر ( 1 ) اى برادر عبد القيس « 22 » ، اگر براى ما جايز باشد كه براى عثمان استغفار كنيم با آن گناهان كبيره و كارهاى قبيح كه مرتكب شده است ، در اين صورت براى ما جايز خواهد بود براى ابو بكر و عمر هم استغفار كنيم ، چرا كه آنان از ريختن خونها خود را آسوده نگهداشتند و در حكومت خود عفاف نشان دادند و خوددارى كردند و رفتار نيك داشتند ! ! آنان ظلم و خلط « 23 » كردن‌هاى عثمان را مرتكب نشدند ، و كار طلحه و زبير را نيز انجام ندادند كه بيعت را شكستند و خونها را به قصد دنيا و حكومت ريختند ، در حالى كه از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله شنيده بودند كه از آنچه مرتكب شدند و به انجام رساندند نهى مىكرد . آنان امر خدا و رسولش را بعد از اتمام حجّت و شاهد ترك كردند چرا كه امر خدا و رسول را سبك مىشمردند . اى برادر عبد القيس ، اگر بگوئى « ابو بكر و عمر هم از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله شنيده بودند آنچه در بارهء على عليه السّلام فرموده بود » ، اين مطالب را عثمان و طلحه و زبير هم شنيده بودند ولى آنان مرتكب آن جنگ و خونريزىها شدند در حالى كه اين دو از ارتكاب آن خود را كنار نگه داشتند « 24 » ! !

--> ( 22 ) چنان كه قبلا هم ذكر شد اين خطاب حسن بصرى به ابان بن ابى عياش است كه از طايفهء بنى عبد القيس بوده است . ( 23 ) در « ب » بجاى تخليط است . ( 24 ) نفاق و تجاهل حسن بصرى در چنين مواردى باطن او را به خوبى نشان مىدهد . امّا اينكه ابو بكر و عمر خود را از خونريزىها كنار نگه داشتند ، بايد گفت مگر شهادت حضرت فاطمهء زهرا و فرزندش حضرت محسن عليهما السّلام بزرگترين جنايت آنان نيست ؟ مگر اين همه خونهايى كه در زمان آن دو در جنگها ريخته شد به حساب آنان نيست ؟ و آيا آنان پايه گذار فتنه‌هايى نيستند كه دامنهاش به حكومت عثمان و فتنه‌هاى طلحه و زبير و عايشه و معاويه و يزيد و بعد از آنها منجر شد ؟ و آيا همهء خونهايى كه تا روز قيامت بنا حق ريخته مىشود به حساب آنان نيست ؟ ائمه عليهم السّلام چنين فرمودهاند اگر چه حسن بصرىها خود را به تجاهل مىزنند . و امّا اينكه در حكومت خود عفاف نشان دادند و رفتار خوش داشتند ، در اين باره بايد گفت عفاف و رفتار خوش را چگونه معنى كنيم . البته منافقى چون حسن بصرى نفاق ابو بكر و عمر در شكل حكومت و زندگيشان را خواهد پسنديد ، ولى شيعه و تاريخ شيعه بيدارتر و هوشيارتر از آن است كه فريب ظاهر نفاق را بخورد و از جنايات چشم بپوشد .