پناه داد « 15 » ، و اولياء خداوند : ابو ذر و عدهاى از صالحين را تبعيد كرد ، و مال را ثروت بين ثروتمندان قرار داد و به غير آنچه خداوند نازل كرده حكم كرد و بدعتها و كارهاى خلاف او بيشتر و بالاتر از آن است كه شمرده شود . بزرگترين آنها سوزاندن كتاب خدا بود « 16 » و فجيع‌ترين آنها چهار ركعت نماز خواندن او در منى بعنوان مخالفت با پيامبر صلى اللَّه عليه و آله بود « 17 » . روايات تقيه براى توجيه نفاق حسن بصرى ( 1 ) ابان مىگويد : گفتم : اصلحك اللَّه ، رحمت فرستادن تو بر عثمان و قائل بودنت به فضيلت او چه مىشود ؟ گفت : من اين كار را مىكنم تا اولياء و دوستان طاغى « 18 » و تجاوزكار و زورگو و ظالم او يعنى حجاج و قبل از او ابن زياد و پدرش زياد بشنوند . مگر نمىدانى آنان هر كس را به بغض عثمان و حبّ على و اهل بيتش عليهم السّلام متّهم بدانند تبعيد مىكنند و او را قطعه قطعه مىنمايند و او را مىكشند ؟ پيامبر صلى اللَّه عليه و آله فرموده است : « مؤمن حق ندارد خود را ذليل كند » . پرسيدم : ذليل كردن خود چگونه مىشود « 19 » ؟ گفت : خود را در معرض بلائى قرار دهد كه طاقت آن را ندارد و نمىتواند در مقابل آن استقامت كند . از على عليه السّلام شنيدم كه در روز قتل عثمان ، از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله نقل مىكرد : « تقيه از دين خداست ، و هر كس تقيه نكند دين ندارد . به خدا قسم اگر تقيّه نبود در دولت ابليس خداوند عبادت نمىشد » ! ! مردى پرسيد : دولت ابليس چيست ؟ فرمود : « هر گاه امور مردم

--> ( 15 ) منظور حكم بن ابى العاص است كه در حديث 25 پاورقى 59 گذشت . ( 16 ) در بارهء سوزاندن قرآنها توسط عثمان به حديث 11 پاورقى 56 مراجعه شود . ( 17 ) منظور اين است كه نماز مسافر بايد قصر يعنى دو ركعتى خوانده شود ولى عثمان عمدا آن را چهار ركعت خواند . در الغدير : ج 8 ص 101 نقل كرده : در سال 29 هجرى عثمان به سفر حج آمد و در منى خيمهاى بر پا كرد و نماز را در عرفه و در منى تمام خواند . وقتى امير المؤمنين عليه السّلام به او اعتراض كرد ، پاسخ داد : اين نظرى است كه از خود دادهام ! به بحار : ج 8 قديم ص 312 مراجعه شود . ( 18 ) « ب » : آزادشده‌گان . ( 19 ) « ب » : گفته شد : يا رسول اللَّه ، چگونه خود را ذليل مىكند ؟