58 تبرّك به خاك پاى امير المؤمنين عليه السّلام احتجاجات ابان بن ابى عيّاش بر حسن بصرى : دو فضيلت امير المؤمنين عليه السّلام از لسان حسن بصرى ، احاديث دروغين حسن بصرى در توجيه نفاقش ، اعتراف حسن بصرى به خلافت بلا فصل امير المؤمنين عليه السّلام ، حسن ظنّ حسن بصرى نسبت به ابو بكر و عمر ، روايات تقيّه براى توجيه نفاق حسن بصرى ، دولت ابليس پس از پيامبر صلى اللَّه عليه و آله ، كيفيّت بيعت مردم با امير المؤمنين عليه السّلام پس از قتل عثمان ، دفاع حسن بصرى از ابو بكر و عمر ، ابو بكر و عمر اوّلين پايه‌گذاران گمراهى امّت ، اعتراف همهء اصحاب پيامبر صلى اللَّه عليه و آله به خلافت بلا فصل امير المؤمنين عليه السّلام ، جريان نماز ابو بكر ، هزار باب علم امير المؤمنين عليه السّلام ، اعترافات حسن بصرى در بارهء جنگهاى امير المؤمنين عليه السّلام ، خلط نفاق با تقيه در نظر حسن بصرى . تبرّك به خاك پاى امير المؤمنين عليه السّلام ( 1 ) سليم بن قيس مىگويد : از سلمان شنيدم كه مىگفت : پيامبر صلى اللَّه عليه و آله به امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : « اگر نبود كه عدهاى از امتم بگويند آنچه مسيحيان در بارهء عيسى بن مريم گفتند ، در بارهء تو سخنى مىگفتم كه امتم در پى آثار قدمهايت در خاك باشند و آن را ببوسند » « 1 » .

--> ( 1 ) در بحار : ج 68 ص 137 از جابر نقل كرده است : وقتى امير المؤمنين عليه السّلام با فتح خيبر به حضور پيامبر صلى اللَّه عليه و آله بازگشت آن حضرت به او فرمود : « اگر نبود كه عدهاى از امتم در بارهء تو بگويند آنچه مسيحيان به حضرت مسيح عيسى بن مريم گفتند ، امروز در بارهء تو سخنى مىگفتم كه از كنار هيچ گروهى عبور نكنى مگر آنكه خاك زير پاى تو و اضافهء آب وضويت را بردارند و به آن شفا طلب كنند .