كيفيت جنگ در يوم الهرير ( 1 ) سپس دو لشكر با يك ديگر درگير شدند و بين آنان امر عظيمى در گرفت ، و با هفتاد هزار كشته از بزرگان عرب از يك ديگر جدا شدند . جنگ در روز پنجشنبه از وقتى كه آفتاب بالا آمده بود تا هنگامى كه ثلث اول شب گذشت ادامه داشت . در آن دو لشكر حتى يك سجده بجا آورده نشد تا آنكه زمان چهار نماز ظهر و عصر و مغرب و عشا گذشت « 7 » . خطابهء امير المؤمنين عليه السّلام بعد از جنگ هرير ( 2 ) سليم گفت : سپس امير المؤمنين عليه السّلام براى خطابه به پا خاست و فرمود : « اى مردم ، كار شما به اينجايى كه مىبينيد رسيد و به دشمنان شما هم مثل آن رسيد ، و جز نفس آخر « 8 » باقى نمانده است . كارها وقتى پيش مىآيد آخر آن با اوّل آن سنجيده مىشود . اين قوم در مقابل شما بدون آنكه دين داشته باشند مقاومت كردند تا در بارهء شما به اين جايى كه مىبينيد رسيدند . و من ان شاء اللَّه صبح به سراغ آنان خواهم رفت و آنان را در پيشگاه الهى به محاكمه خواهم كشيد » . نيزه زدن قرآنها بعد از واقعهء هرير ( 3 ) اين خبر به معاويه رسيد و وحشت شديدى او را گرفت ، و همهء اصحابش و اهل شام از اين جريان احساس شكست كردند . معاويه عمرو عاص را فرا خواند و گفت : اى عمرو ، فقط همين يك شب را فرصت داريم تا آنكه صبح به سراغمان آيد ، نظر تو چيست ؟ عمرو عاص گفت : مىبينم مردان

--> ( 7 ) يعنى نماز ترس كه به حالت ايستاده و بدون ركوع و سجود خوانده مىشود بجا آوردند ، چنان كه از امام باقر عليه السّلام در اين زمينه حديثى وارد شده است كه فرمود : « . . . نماز مردم در آن روز جز تكبير در هنگام نماز چيز ديگرى نبود » . به بحار الانوار : ج 32 ص 615 ح 482 مراجعه شود . ( 8 ) « ب » و « د » : آخرين نفر است .