احاديث غير معصومين بر معصوم و غير معصوم است « 38 » و اين يك امر بسيار عادى و طبيعى است . 2 . بر فرض ثبوت چنين مطلبى باز جاى اشكال نيست ، زيرا اين كتاب بعنوان يك مدرك عمومى بين مسلمين مطرح است و بايد مطالب آن در برابر كسانى كه معصومين عليهم السّلام را بعنوان امام معصوم قبول ندارند نيز محكم باشد . لذا اگر چنين نسبتى را قبول هم نماييم براى اتمام حجّت بوده است « 39 » . 3 . بر فرض قبول شبهه ، منظور از اين كار تكثير اسناد روايت و در نتيجه تقويت آن از نظر مدارك بوده است . 4 . مسألهء عرضهء حديث بر ديگران نمىتواند بعنوان يك اشكال مطرح باشد ، بلكه اين كار حاكى از دقت راوى و ناقل است كه مىخواهد مطمئن شود كه در شنيدن و نوشتن خود مرتكب اشتباهى نشده است . اين كار تا آنجا پيشرفت داشته كه علماى بزرگ ، احاديث و منقولات خود را به اشخاصى كه از نظر علمى در درجهء نازلتر از خود بودند عرضه مىكردند تا از جهت اشتباهات سمعى و بصرى و كتابتى در امان بمانند . 5 . مؤيّد مطالب فوق و جواب اصلى از شبهه آن است كه بر فرض وجود چنين مواردى در كتاب ، وقتى سليم احاديث خود را نزد افراد والامقامى چون سلمان و ابو ذر و مقداد عرضه مىكرد ، خود آنان چنين اشكالى را به او نمىكردند و كار او را مورد انتقاد قرار نمىدادند . از اينجا معلوم مىشود كه اين شبهه بعنوان اشكال‌تراشى و تلاشهاى بىثمر در اين راه مطرح شده است . در پايان اين بخش روشن شد كه كتاب سليم از متقن ترين و محكم‌ترين كتابهاى اصول است ، بطورى كه شك بدان راه ندارد و نمىتوان شبههاى به آن متوجه ساخت . كتابى است استوار بر پايهاى محكم كه اشكالات حساب نشده و بدون فكر و تدبّر تأثيرى در عظمت آن نخواهد داشت .

--> ( 38 ) به اوّل بخش سوم همين مقدمه در ص 56 مراجعه شود . ( 39 ) استقصاء الافحام : ج 1 ص 466 .