ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
68
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
درين سال داود - پادشاه ابخاز [ ( 1 ) ] و شمس الدولة بن نجم الدين ايلغازى درگذشتند .
--> [ ( 1 ) ] - ابخاز ( به فتح الف ) : نام قومى ، و نيز ناحيتى به جبال قبق ( قفقاز ) مسكن همان قوم . عدهء آنان نزديك صد و بيست هزار تن و مساحت ناحيت ( 1900 ) هزار گز مربع است . اين ناحيت در جنوب كوبان در مرتفعات اولى قفقاز از سوى درياى سياه واقع شده و به دو بخش ابخاز بزرگ و ابخاز كوچك منقسم مىشود . در كوههاى آن معادن آهن و سرب و مس است و درههاى آن حاصلخيز و هوايش معتدل باشد و گلههاى مواشى بسيار دارند . صاحب مؤيد الفضلا گويد در قديم پادشاه و مردم آنجا مغان و آتشپرستان بودهاند . و صاحب برهان قاطع گويد بدانجا ديرى است عظيم . اين مملكت سابقا جزء ايران بوده و سپس عثمانيان آن را متصرف شدند و اينك در تصرف روس است . ( لغتنامهء دهخدا ) ابخاز ، جمهورى خود مختار شوروى سوسياليستى ، يا ابخازيا ، ايالت خود مختارى است داراى 8700 كيلومتر مربع وسعت و حدود 394000 نفر جمعيت در شمال غربى جمهورى شوروى سوسياليستى گرجستان . كرسى آن سوخومى است . صنايع و محصولاتش چاى ، توتون ، كنسرو ميوه و ماهى است . سرزمين ابخازيا در قديم مسكن قوم ابخاز بود . و اين قوم در زمان يوستى نيانوس امپراطور روم ، در حدود 550 ميلادى ، مطيع دولت روم شده به مسيحيت گرويدند . و بعد ، چندى به اعراب جزيه مىدادند . مدتى نيز مطيع امراى گرجستان بودند . در قرن شانزدهم ابخازيا تحت تسلط دولت عثمانى در آمد ، و اسلام جاى بقيهء ذيل در صفحه بعد