ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )

257

الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )

مردم دست زده و بازگشته‌اند . لذا طغتكين و ايلغازى متفق الراى شدند به اينكه طغتكين براى حمايت از شهرهاى خود به دمشق برگردد . ايلغازى نيز به ماردين برود و قشونى گرد آورد . آنگاه به اتفاق هم به جنگ با فرنگيان بپردازند .

--> [ ( ) ] نامند . برخى از نهرهائى كه از جبل حوران سرچشمه گرفته ، رو به مشرق سرازير و در ريگ‌ها ناپديد ميگردند ، و برخى ديگر از همان نهرها به طرف مغرب جريان پيدا كرده ، پس از اتصال و اختلاط با يك ديگر نهر يرموك را به وجود مىآورند و آن به نهر اردن مىپيوندد . اكثر جهات حوران بسيار حاصلخيز است ليكن ازين استعداد خداداد آنطور كه بايد و شايد استفاده نمىشود . اهالى آن درزى و عربند كه جمعى از آنان خيمه‌نشين و زارع ميباشند و طايفهء ديگر آن باديه‌نشين هستند و گوسفند و شتر مىپرورند . در زمان بنى اسرائيل اين خطه را ماوراى اردن مىناميدند . يهوديها و آشوريها و كلدانيها به اين قطعه صدمات زياد وارد آوردند و آن را به ويرانه‌اى مبدل نمودند . بعد از اسكندر ، در زمان مقدونيان و روميان ، درين خطه آثار عمران با استعداد آن ظاهر شد . قصبه‌ها و بلاد زيادى به عرصهء ظهور آمد چنان كه خرابه‌هاى چندين شهر تاكنون در مقابل حوادث زمان پايدارى نشان داده است . روميان كلمهء حوران را به تحريف به شكل آوارانيتيس درآورده و اين قطعه را به چند پارچه تقسيم نموده بودند . در زمان فتوحات اسلامى مركز اين خطه شهر بصرى بود كه امروز خرابه‌هاى آن را شام قديم دانند . فاتحين اسلام اكثر جهات آن را بدون زد و خورد بدست آوردند . بنا به اعتقاد پاره‌اى از محققان فرنگى اين سرزمين در اوائل دورهء اسلامى خيلى معمور و آباد بود . اما حركات وحشيانهء چنگيز و تيمور و فجايع اهل صليب آن را به ويرانه‌اى مبدل ساخت . و از همان وقت‌ها ملعبهء اعراب بدوى قرار گرفت ، تا آنجا كه كمر راست كردن نتوانست چنان كه اينك در حوران نه تنها يك شهر بلكه يك قصبه هم وجود ندارد . ( لغتنامهء دهخدا )