ابن الأثير ( مترجم : خليلى / حالت )
150
الكامل في التاريخ ( تاريخ كامل ) ( فارسي )
پس از پيكارى سخت ، مسلمين پيروزى يافتند و فرنگيان شكست خوردند . بسيارى از آنان كشته شدند و بسيارى نيز اسير و گرفتار گرديدند . اموال بىشمارى از آنان نيز بعنوان غنيمت به چنگ مسلمانان افتاد .
--> [ ( ) ] پايتخت اسپانيا بود . و هنگامى كه در دين مسيح اختلاف روى داد و ميان گروهى از كاتوليكها كه قائل به الوهيت عيسى بودند ، و دستهاى از اريوسيان كه با اين عقيده مخالفت داشتند . كشمكش و جدال رخ داد در طليطله نيز اين اختلافات به منتهاى شدت رسيد و مجامع و انجمنهاى گوناگون براى رفع اختلاف در آن شهر برپا شد و هر دو گروه از لحاظ نيرو و قدرت با هم برابر بودند . ليكن چون پادشاه گت موسوم به ريكاريد در سال 557 ميلادى مذهب اريوسى را انكار كرد ، از آن سبب كاتوليكهاى مزبور در اسپانيا قدرت كامل يافتند و عقيدهء خود را در سراسر آن كشور رواج دادند . ديرى نگذشت كه اعراب اسپانيا را فتح كردند و بر طليطله پايتخت آن استيلا يافتند و غنائم بسيارى بدست آوردند . ليكن تازيان بر خلاف گتها طليطله را پايتخت خويش قرار ندادند . و هر چند آن شهر را نسبت به ديگر بلاد اسپانيا در مركز آن كشور يافتند ليكن شهر مزبور نسبت به مقر فرمانروائى اعراب مركزيت نداشت . و آنها نمىتوانستند از افريقيه مسافتهاى بسيارى دور شوند . از اين رو مركز امارت را نخست اشبيليه و آنگاه قرطبه قرار دادند و شهر اخير چندين قرن پايتخت اندلس بود . اما با همهء اينها طليطله در روزگار فرمانروائى اعراب داراى اهميت فراوانى بود و يكى از دژهاى بزرگ اسپانيا بشمار ميرفت و آن را « ثغر ادنى » مىناميدند . و يكى از امرا از جانب خليفه به سوى آن گسيل مىشد . و چه بسا كه مدتها طليطله از فرمانبرى قرطبه سرپيچى مىكرد . و بنى اميه روزگار درازى لشكريان انبوهى بدان شهر ميفرستادند و با همهء اينها قادر به تصرف آن نمىشدند . و غالبا خلفا با حيله و نيرنگ بر آن استيلا مىيافتند . در اواخر فرمانروائى عرب كه قرطبه دستخوش انقلاب و طغيان گرديد و سر رشتهء خلافت از هم گسيخت ، امراء بنى ذى النون بر طليطله استيلا يافتند و